در آسیا، آمریکا هیچ پایگاهی دیگر برای حفظ نقش جهانی خود ندارد.
نویسنده: نورالله ولیزاده، تحلیلگر، مخصوص برای “سنگر”
یک زمانی که همین ترامپ از خروج نیروهایش از افغانستان سخن میگفت، تحلیلگران ما میگفتند که این حرفها را جدی نگیرید. میگفتند امریکا نیامده که پس برود. حکومتهای کرزی و غنی هم همین روایت را داشتند که امریکا رفتنی نیست. اما دیدیم که امریکا از افغانستان خارج شد.
حالا که ترامپ میگوید بر میگردیم به گرفتن بگرام، بازهم خیلی از تحلیلگران ما با اکت و ادای پر از حس فهمیدگی میگویند که جدی نگیرید، ترامپ شوخی دارد.
واقعیت این است که رفتار دولتهای بزرگی همچون امریکا به مراتب پیچیده و تحلیلگریز است. بهویژه اگر تحلیلگر افغانستانی باشد و به خیلی از منابع و اطلاعات مورد نیاز برای تکمیل کردن تحلیل دسترسی نداشته باشند و چه بسا که زحمت مرور منابع و اطلاعات را هم به خود ندهند.
اگر کسی توافقنامه دوحه میان امریکا و طالبان را به دقت خوانده باشد، آن توافقنامه طوری تنظیم شده که به امریکا اجازه میدهد، هر وقت خواست در افغانستان حضور نظامی پیدا کند و هر وقت خواست آنجا را ترک کند و کلید آن سرای را به دست یک گروهی بدهد. حالا اگر گروهی تشنه قدرت مثل طالبان باشد که با چنگ و دندان سرایداری کند که چه بهتر.
من در همان زمانی که توافقنامه دوحه اعلام شد، در روزنامه آرمان ملی نوشتم که این توافقنامه افغانستان را برای امریکا حرمسرای ساخته است.
خروج امریکا از افغانستان فرصتی برای این کشور به تجدید قوا داد. تحولات منطقهای و بینالمللی نیز طوری است که حضور مجدد تاثیرگذار نظامی امریکا در افغانستان را ایجاب میکند. رقابت با چین، جلوگیری از شکلگیری اتحاد ضد امریکایی که چین و روسیه و ایران و برخی از کشورها در تلاش ایجاد آنند، نشان دادن ضرب شصت به رقبا و احیای اتوریته تضعیف شده امریکا در نزد دوستان این کشور، دلایل سیاسیای است که ترامپ را بسوی برگشت به افغانستان سوق میدهد.
خیلی از تحلیلگران داخلی و خارجی در چند سال اخیر با قطعیت سخن از افول قدرت امریکا گفتهاند. من اما باورم این است که حتا اگر فرضیه افول قدرت امریکا را درست بپندایرم، امریکا برای جلوگیری از فروغلطیدن بیشتر در حضیض ذلت، ناچار است حضور خود را در منطقه تجدید کند.
جالب است که طالبان میگویند،ترامپ در پی معامله است. آنان اما نمیگویند که چه معاملهای! آیا طالبان دنبال معامله با ترامپ نبودهاند؟ بودهاند. طالبان از ترامپ چه میخواهند؟ ترامپ غیر از بگرام دیگر از طالبان چه میخواهد؟
از اوضاع و احوال چنین بر میآید که ترامپ ابتدا تلاش میکند بگرام را از طریق معامله با طالبان بدست آورد، اما هرگاه طالبان بلندپروازی کنند و با منطق پیروز جنگ صحبت کنند، آنگاه امریکا تصمیم خواهد گرفت که به زور نظامی بگرام را بگیرد. رهبران طالبان زور امریکا را دیدهاند و به اندازه کافی ترسیدهاند اما برای اینکه خود را با روحیه نشان دهند، طوری وانمود میکنند که این موضوع را جدی نگرفتهاند.
طالبان نتوانستند در بیشتر از چهار سال اخیر، مشروعیت ملی و بینالمللی کسب کنند و بجای ایجاد گشایشهای مورد انتظار برای جامعه جهانی، بیشتر به محدود کردن و زدن و بستن روی آوردند. این امر افکار عامه را آماده استقبال از سرنگونی رژیم طالبان کرده است.
