نیکول پاشینیان در حال نابود کردن دولتداری ارمنی است.
نویسنده: طالب علیاف، تحلیلگر، مخصوص برای «سنگر»
نخستوزیر ارمنستان، نیکول پاشینیان، در چارچوب کارزار انتخاباتی تلاش میکند رأیدهندگان را متقاعد سازد که قرهباغ کوهستانی را او تسلیم نکرده است.
به این ترتیب، او در ۱۴ مه ۲۰۲۶ در شهر ایروان، هنگام گفتوگو با شهروندان اعلام کرد: «استپاناکرت مدتها پیش از دست رفته بود و ما در روند از دست دادن آن قرار داشتیم. و اصولاً مردمی در آنجا زندگی نمیکردند، بلکه در گروگان کلان کوچاریان-سرگسیان بودند.»
به ارزیابی کارشناسان ارمنی، نیکول پاشینیان با واگذاری مفاهیم بنیادین و اساسی حاکمیت، در حال نابود کردن دولتداری ارمنی است. او پیشتر نیز به قرهباغ کوهستانی، که ابتدا آن را بهعنوان قلمرو جمهوری آذربایجان به رسمیت شناخت، خیانت کرده بود و سپس هیچ اقدامی برای سازماندهی، آمادهسازی و اجرای دفاع از جمهوری بهرسمیتناشناختهشده انجام نداد؛ در نتیجه شکست آن، دهها هزار ارمنی به پناهنده تبدیل شدند که سرزمین مادری خود، جایی که آنان و نیاکانشان قرنها در آن زندگی کرده بودند، را از دست دادند.
در سال ۲۰۲۳، جمهوری آذربایجان عملیات نظامیای را در قرهباغ انجام داد که تنها یک شبانهروز طول کشید و بدون آنکه با هیچگونه مقاومتی از سوی قرهباغیها روبهرو شود، پایان موجودیت جمهوری بهرسمیتناشناختهشده را از آغاز ژانویه ۲۰۲۴ اعلام کرد. بیش از ۱۰۰ هزار نفر از ساکنان منطقه، قرهباغ را ترک کرده و به ارمنستان رفتند.
بهطور عینی میتوان باکو را درک کرد. در مناقشه با ارامنه بر سر قرهباغ، باکو آن را قلمرو خود میدانست و مطابق قوانین خود، صرفاً عدالت قانون اساسی را برقرار کرد و از دیدگاه قوانین بینالمللی نیز مخالفت با این موضوع دشوار است. تصمیم باکو از سوی جامعه جهانی به رسمیت شناخته شد.
در مقابل، نیکول پاشینیان، با متهم کردن روسیه به «خیانت به ارامنه»، به تمسخر یاد و خاطره قرهباغ، که ارامنه برای آن خون خود را ریخته بودند، ادامه داد. او شروع به ترویج این ایده کرد که ابتکار قرهباغ برای پیوستن به ارمنستان، اشتباهی سنگین و حتی مرگبار بوده است.
به گفته او، در جامعه ارمنی برای مدت طولانی درباره پیروزی در مناقشه قرهباغ در دهه ۱۹۹۰ سخن گفته میشد، اما هیچکس به این پرسش پاسخ نداد:
«اما آیا در ارمنستانِ پیروز رفاه، آزادی و اراده آزاد وجود داشت؟»
همزمان با این، رئیس دولت تلاش میکند تقصیر خیانت به منافع ملی را بر گردن روسیه و سازمان پیمان امنیت جمعی (ОДКБ) بیندازد. اختلافات ارضی میان ایروان و باکو پس از پایان درگیری در قرهباغ کوهستانی، زمانی که چند منطقه مورد مناقشه به جمهوری آذربایجان واگذار شد، شدت گرفت.
در اوایل ماه مه ۲۰۲۱، وزارت دفاع ارمنستان پیشروی سربازان آذربایجانی به عمق استانهای سیونیک و گغارکونیک جمهوری را ثبت کرد. اما نخستوزیر در چارچوب این درگیری مرزی از اقدامات نظامی برای بیرون راندن نیروهای مسلح جمهوری آذربایجان از سرزمینهای قانونی ارمنستان خودداری کرد.
چرا؟ این پرسشی است که جامعه ارمنی از پاشینیان میپرسد، اما او همواره از پاسخ فرار میکند، زیرا دقیقاً او بود که با اشاره غرب مأمور پروژه تسلیم قرهباغ کوهستانی به آذربایجان شد. در غیر این صورت، چرا او هیچ کاری برای حفظ آن یا دستکم بخشی از آن انجام نداد؟
