«سایهٔ امریکایی» حقانی کیست؟

در جریان سفرهای سراج‌الدین حقانی، وزیر داخلهٔ «طالبان»، یک خبرنگار امریکایی نیز او را همراهی می‌کرد.

کابل، فرزام کاظمی — «سنگر». منابع باز او را فردی معرفی می‌کنند که با مراکز تصمیم‌گیری در ایالات متحده ارتباط دارد.

بر بنیاد شواهدی که از منابع خاص در کابل در اختیار «سنگر» قرار گرفته است، امریکایی‌ای که رسانه‌ها در جریان سفر سراج‌الدین حقانی، وزیر داخلهٔ طالبان، به پنجشیر و بامیان مشاهده کرده‌اند، مارتین اسمیت، خبرنگار سرشناس امریکایی و نویسندهٔ یک مستند سه‌قسمتی با عنوان «امریکا و طالبان» است.

یک منبع در دستگاه استخبارات طالبان در کابل گفت: «واشنگتن حقانی را به‌عنوان مهرهٔ اصلی خود در افغانستان شناسایی کرده است و این خبرنگار امریکایی برای ایجاد یک تصویر مثبت از حقانی در نهادهای تصمیم‌گیرنده در امریکا استخدام شده است.»

پیش از این، سراج‌الدین حقانی، وزیر داخلهٔ طالبان و هم‌زمان رهبر سازمان تروریستی «شبکهٔ حقانی»، که با طالبان همکاری دارد، به ولایت‌های پنجشیر و بامیان که نمونه‌های برجستهٔ نمایندگی تاجیک‌ها و هزاره‌های افغانستان به شمار می‌روند، سفر کرده و مردم را به وحدت و همبستگی دعوت کرده بود.

«روند سبز افغانستان — رسا» به رهبری امرالله صالح، معاون اول پیشین رئیس‌جمهور افغانستان، در پیامی در شبکه‌های اجتماعی اعلام کرد که حکومت ایالات متحده از سه سال به این‌سو مجموعه‌ای از برنامه‌های تبلیغاتی را تحت عنوان «امریکا و طرح طالبان» راه‌اندازی کرده است که در رأس این برنامه‌ها، خبرنگار سرشناس امریکایی مارتین اسمیت قرار دارد.

در اعلامیهٔ «روند سبز افغانستان» آمده است:

«سفر حقانی به پنجشیر بخشی از همین طرح «امریکا و طرح طالبان» است و مارتین اسمیت که در جریان سفر حقانی به پنجشیر و بامیان او را همراهی می‌کند، مسئول این طرح است. مخاطب اصلی سخنان نرم و ملایم سراج حقانی در بامیان، همین طرح و گروه مارتین است که او را همراهی می‌کنند، نه مردم افغانستان.»

حکومت ایالات متحده تا هنوز حکومت طالبان را به رسمیت نشناخته و ذخایر مسدودشدهٔ آن را که حدود ۸ میلیارد دالر برآورد می‌شود، آزاد نکرده است. اما در جریان پنج سال گذشته، بر اساس معلومات رسانه‌های افغانستان، امریکا هر هفته بین ۴۰ تا ۹۰ میلیون دالر پول نقد را از طریق طیاره‌ها و از پایگاه‌های خود در خاورمیانه به طالبان انتقال می‌دهد. انتقال پول به‌صورت نقدی نیز به این دلیل صورت می‌گیرد که بانک‌های افغانستان هنوز به سیستم واحد جهانی سوئیفت (SWIFT) وصل نیستند.

اکنون حضور مارتین اسمیت، خبرنگار امریکایی، در سفرهای رهبر سازمان تروریستی «شبکهٔ حقانی»، روی دیگر سکهٔ همکاری واشنگتن و طالبان و همچنان سیاست‌های امریکا در افغانستان را به نمایش می‌گذارد. این موضوع نشان می‌دهد که واشنگتن در عرصهٔ سیاست افغانستان نیز جای خود را خالی نگذاشته و یا نخواهد گذاشت.

مارتین اسمیت (Martin Smith) در معرفی‌های رسمی، تهیه‌کننده، فلم‌نامه‌نویس، کارگردان و خبرنگار امریکایی معرفی شده است که برای شبکه‌های ملی تلویزیونی CBS News، ABC News و PBS Frontline ده‌ها فلم مستند تهیه کرده است. موضوعات فلم‌های او از جنگ در خاورمیانه تا بحران مالی سال ۲۰۰۸ را دربر می‌گیرد.

اما هنگامی که سخن از افغانستان به میان می‌آید — کشوری که ایالات متحده به معنای واقعی کلمه از آن فرار کرد — نکتهٔ دیگری در زندگی‌نامهٔ او اهمیت ویژه پیدا می‌کند. او عضو شورای روابط خارجی و باشگاه مطبوعات خارجی است.

شورای روابط خارجی (به انگلیسی: Council on Foreign Relations — CFR) از سال ۱۹۲۱ به این‌سو، یکی از بانفوذترین سازمان‌های خصوصی از نظر تأثیرگذاری بر سیاست خارجی ایالات متحده به شمار می‌رود. در تأسیس این سازمان، از جمله پل واربورگ، مشاور و دستیار رئیس‌جمهور امریکا وودرو ویلسون، سرمایه‌دار و نظریه‌پرداز نظام فدرال رزرو، نقش داشت.

در فعالیت‌های این سازمان، شخصیت‌ها و سیاستمداران سرشناس امریکا و جهان، از جمله دیوید راکفلر، هنری کیسینجر، زبیگنیو برژینسکی، جان و آلن دالس، مادلین آلبرایت، جورج بوش پدر، رابرت گیتس و کاندولیزا رایس، حضور و مشارکت داشته‌اند.

رئیس کنونی شورای روابط خارجی، مایکل فرومن، یک یهودی است که در جوانی ریاست سازمان جوانان بنای‌بریث، یکی از بانفوذترین نهادهای یهودی در جهان، را بر عهده داشت و در زمان ریاست‌جمهوری باراک اوباما نیز به‌عنوان نمایندهٔ تجارتی ایالات متحده ایفای وظیفه می‌کرد.

مارتین اسمیت (Martin Smith)، نویسنده و مجری مجموعهٔ مستند «امریکا و طالبان» (America and the Taliban، ۲۰۲۳) که برای پروژهٔ FRONTLINE شبکهٔ تلویزیونی PBS تهیه شده است، برخلاف سیاستمداران و بانکدارانی که این سازمان را اداره می‌کنند، در فعالیت‌های شورا به‌عنوان کارشناس برجسته و خبرنگار تحقیقی مشارکت دارد.

CFR به‌گونهٔ منظم او را به نشست‌های تخصصی و میزهای گرد باز و بستهٔ خود دعوت می‌کند و همچنان برای نخبگان دیپلماتیک امریکا و اعضای شورا، نمایش‌های ویژهٔ فلم‌های او، از جمله پروژه‌هایی دربارهٔ افغانستان، عربستان سعودی و داعش، برگزار می‌کند.

اکنون منتظر خواهیم ماند تا ببینیم فلم او دربارهٔ سراج‌الدین حقانی، پس از عبور از تالارهای شورای روابط خارجی، چه زمانی به نشر می‌رسد. دو سال پیش، نیویورک تایمز (The New York Times)، یکی از رسانه‌های حامی باشگاه مطبوعات خارجی، مصاحبه‌ای با رهبر «شبکهٔ حقانی» منتشر کرده بود.

مارتین اسمیت در دوره‌های مختلف عضو هیئت مدیرهٔ باشگاه مطبوعات خارجی نیز بوده است؛ سازمانی که با حمایت Bloomberg و Mercedes-Benz ایجاد شده و خبرگزاری‌ها و روزنامه‌های پیشرو بین‌المللی — The New York Times، Reuters، The Associated Press و The Wall Street Journal — از حامیان آن هستند.