آیا سراج الدین حقانی جولانی طالبان خواهد شد؟
نویسنده: محمد محق، تحلیلگر (افغانستان)
هرچند داوری قطعی در باره سوریه و اینکه پس از حاکمیت گروههای جهادی به کدام سو خواهد رفت بسیار دشوار است، زیرا منطقه آبستن تحولات ریز و درشت بسیاری است و هنوز دورنمای آینده آن کاملا قابل پیشبینی نیست.
با اینهم، دست کم تا اکنون رهبری جهادیهای آن کشور کوشیده است راه خود را از کسانی مانند طا لبان و القاعده در ظاهر جدا کند. تصریح و تاکید جولانی بر اینکه سوریه افغانستان نخواهد شد نه تنها توجه مردم افغانستان را در داخل و خارج برانگیخت بلکه در سطح جهانی بازتاب داشت. یک علت این توجه شکلگیری پیشفرضی در اذهان عمومی است که نخست نظام ایدئولوژیک ایران و سپس به شکل غلیظتر حاکمیت طا لبان مسبب آن بودهاند، و آن اینکه هر گروه بنیادگرا تمام زور و توان خود را در دخالت به حریم خصوصی شهروندان نشان میدهد، و هر چه بیشتر زندگی را بر آنان تلخ کند به همان پیمانه بیشتر به خود میبالد، و تحمیل پوشش اجباری را از فتوحات سترگ خود میانگارد. در ادامه آن زیر پا کردن حقوق بشر و آزار خلق خدا به بهانه دین از دیگر مفاخری است که این گروهها به کارنامه خود میافزایند.
هنگامی که جولانی گفت سوریه افغانستان نخواهد شد این به مثابه سیلی دیپلماتیکی بود که بر بناگوش طا لبان نواخته شد و هواداران این گروه را در داخل و خارج سرافکنده کرد که این راه و رسم حتی برای گروههای افراطی قابل قبول نیست چه رسد به انسانهای نرمال.
در ادامه این بحث و در حواشی سخن جولانی و تبصرههای خارجی پیرامون آن، شماری به صرافت افتادند که شاید سراج الدین حقانی به جولانی طا لبان تبدیل شود و نسخهای قابل قبولتر در مقایسه با ملا هبت الله به نمایش بگذارد. در مقابل، شماری از تبصره کنندگان چنین احتمالی را از پایه بیبنیاد و مضحک خواندند که کجای سراج الدین به جولانی میماند؟ نه لباس پوشیدنش شبیه اوست، نه سخن گفتنش، نه تحصیلاتش، نه تحلیلش از اوضاع کشور و.
حالا اینکه سراج الدین روزی چنین رویکردی در پیش بگیرد یا شخص دیگری از طا لبان، و اساسا اینکه آیا چنین چیزی امکانپذیر هست یا نه، از پرسشهای جدیای است که در سالیان اخیر همواره مطرح بوده است. جالب است که حتی بیش از مردم افغانستان، دیری است خارجیهایی که به طا لبان پول میدهند پیوسته خواب ظهور کسی مثل جولانی را از میان طا لبان میبینند، هرچند هر سه چهار ماه ملا هبت الله با فرمان زنستیزانه یا ضد حقوق بشری جدیدی آنان را از خواب خوششان بیدار میکند تا آبی به سر و صورت خود بزنند و اینهمه به عشق سراج الدین خیالپلو نپزند.
تا اکنون سه سال و نیم گذشته و هیچ نشانهای از ظهور چنین امام غایبی در افق آن کشور نمایان نشده، و حتی امام بر حالشان که امیرالمومنین خوانده میشود از غیبت صغرای خود بیرون نیامده است تا دوستدارانش را با نشان دادن جمال خود مسرور و مبتهج سازد.
اما اگر از جنبه طنز موضوع بگذریم و به آن جدی بیندیشیم، آیا طا لبان واقعا ظرفیت چنین پوستاندازی و قابلیت ظهور حد اقل کسی در قد و قامت جولانی را دارند؟
در یادداشت بعدی نکاتی را در این باره عرض خواهم کرد.
