پیوندهای طبیعی آسیای مرکزی با روسیه و چین چرا امریکا و غرب را ناراحت میکند؟
نویسنده: طالب علی اف، تحلیلگر (مسکو)
خواب امریکا و غرب از این که کشورهای آسیای مرکزی با روسیه و چین نزدیک هستند، حرام شده است. کارشان به این جا کشیده، که حتی از این کشورها تقاضا دارند، علیه منافع مشروع خود روابط شان را با این دو قدرت بزرگ همسایه خراب کنند.
غرب این را پنهان نمی کند که اگر کشورهای آسیای مرکزی میخواهند با امریکا و اروپا، یا به اصطلاح دوستداشته خودشان، “دنیای متمدن”، باشند، روابط خود را با مسکو و پکن قطع کنند.
در پایان ماه اپریل، برایان نلسون و الیزابت روزنبرگ، کارمندان بخش تحریم های وزارت مالیه ایالات متحده، از قرغیزستان و قزاقستان دیدن کردند. این مقامات در مبارزه با "نقض" رژیم تحریم های اعمال شده توسط واشنگتن علیه روسیه تخصص دارند.
وزارت مالیه امریکا پنهان نمیکند، که هدف از این سفرها ترغیب و تشویق جمهوری های آسیای مرکزی به قطع کامل روابط تجاری و اقتصادی و سپس قطع روابط متحدانه با لغو کردن تمام قراردادهای بین دولتی با روسیه است.
برایان نلسون قبل از این در اروپا بود و از شرکت های اروپایی تقاضا کرد، که فعالیت های خود را در روسیه قطع کنند. او در آستانه و الیزابت روزنبرگ با اتفاق یک مقام بریتانیایی در بشکیک برملا تهدید کردند، که از انتقال مواد تحریم شده به روسیه (مثلاً، چیپ ها، که برای هواپیماهای بدون سرنشین استفاده میشوند)، دست بکشند، در عکس حال، علیه آنها نیز تکراراً تحریم ها اعلان خواهد شد.
قبل از آنها در دوشنبه سفیر تازه منصوب شده امریکا منوال مکلیر روزنامهنگاران را جمع نموده، اعلان داشت، که روسیه تحریم های غرب و امریکا را از طریق کشورهای آسیای مرکزی دور میزند، از این خاطر، احتمال اعمال تحریم ها علیه تاجیکستان نیز وجود دارد. بنا به اطلاع سایت Asia Plus، این اولین دیدار سفیر امریکا در تاجیکستان با خبرنگاران بوده، که در آن از دولت تاجیکستان و بازرگانان آن کشور دعوت کرد، تا با فهرست تحریم های، که در دسترس عموم است، آشنا شوند. وی گفته است: "روسیه همه اهرم های نفوذ بر کشورهای آسیای مرکزی را دارد. اما ما باید به این کشورها اجازه دهیم، راه خود را انتخاب کنند."
آن گونه که دیده میشود، واشنگتن به وضوح اعلام میکند، که به متحدان کلیدی روسیه در منطقه آسیای مرکزی در واقع یک اولتیماتوم داده شده است و “انتخابی”، که آنها در نظر دارند، یک بی انتخابی است، بلکه انتخابی فقط به نفع امریکا و غرب است. این نمونه همان “ دموکراسی تهدید” است، که سال ها به این سو مقامات امریکا از آن در سراسر جهان کار میگرفتند و حالا هم میگیرند.
ایالات متحده آشکارا کشورهای شریک روسیه در اتحاد اقتصادی اوراسیا را به انزوای اقتصادی تهدید میکند. این تهدیدها با عبارات کلی سیاسی، نظیر "همکاری نزدیکتر با کشورهای منطقه"، "تبادل اطلاعات" و "بحث در مورد روندهای فعلی تجارت جهانی" مورچ زده میشوند، اما هدف نهایی واشنگتن روشن است - دستیابی به اجرای تحریم های ضدروسی از سوی کشورهای اتحاد اقتصادی اوراسیا "در تمام مراحل زنجیره تامین" است.
به یاد میآریم، که قبل از آن آنتونی بلینکن، وزیر امور خارجه ایالات متحده از کشورهای آسیای مرکزی و به ویژه قزاقستان بازدید کرد و به پنج کشور قول داد که اگر روابط خود را با روسیه قطع کنند، برای هر کشور مبلغ ۲۵ میلیون دالر خواهند داد.
اگرچه بلینکن درباره روسیه صحبت می کرد، روزنامه چینی China daily به صراحت اعلام کرد که منظور او چین نیز هست. این روزنامه نوشت: “دیپلمات امریکایی پنج کشور آسیای مرکزی را برای پیوستن به باشگاه “ضدروسی” و “ضدچینی” به هر شکلی تحت فشار قرار میدهد. هدف نهایی افزایش اختلافات بین کشورهای منطقه و همسایگان با روسیه و چین است ”.
با وجود تلاش های امریکا و غرب، از ابتدای سال ۲۰۲۳، تجارت بین روسیه و کشورهای آسیای مرکزی به طور مداوم رو به افزایش است. بر اساس دادههای بانک رشد اوراسیا، افزایش گردش تجاری به طور متوسط ۳.۱ برابر افزوده است. و این هم در حالی، که این افزایش با تقویت نقش ارزهای ملی همراه است، که در حال حاضر بیش از دو سوم معاملات تجاری و اقتصادی با آنها انجام میشود.
از این رو، کشورهای غربی به بهانه ضرورت رعایت تحریم های ضد روسی بر جمهوری های آسیای مرکزی فشار میآورند، اما در واقعیت فقط سعی میکنند قواعد بازی را که به نفعشان است بر آنها تحمیل کنند. در برابر این، غرب به آینده اقتصادهای مستقل کشورهای آسیای مرکزی، که به طور ارگانیک در نظام روابط تجاری و اقتصادی با روسیه طی بیش از یک قرن و چین طی ۳۰ سال گذشته ادغام شده اند، پروایی ندارد و هر گونه حاشیهروی از آنها منجر به بحران اجتماعی شدید در کل منطقه خواهد شد.
در انجام این مطلب این نکته را نیز باید ذکر کرد، که پاسخ کشورهای آسیای مرکزی به تلاش های ماه اپریل امریکا و غرب را میتوان در شرکت رهبران منطقه در ریژه ۹ می - روز پیروزی بر فاشیسم آلمان در مسکو خیلی روشن دید. علاوه بر این، تعهد ۵۰ میلیارد دلاری چین در برابر “خیرات” ۲۵ - میلیون دلاری بلینکن نیز پیام روشنی دارد.
آسیای مرکزی به طور طبیعی با روسیه - غول نظامی و چین - غول اقتصادی در یک جغرافیا و با منافع مشترک اقتصادی و امنیتی پیوند دارد. طبعاً تمام تلاش ها و تهدیدهای امریکا و غرب روز به روز این پیوندها را تقویت میکند. در یک کلام، دیگر امریکا و غرب در آن موقعی نیستند، که به خود اجازه تحریم را دهند، بخصوص، از راه تهدید و خیرات ناچیز و این قطعاً به منفعت آنها نیست.
اما آن چه آنها میکنند، یک تعریف دیگر نیز داشته میتواند: امریکا و غرب از شکست برنامههای خود در امر تفرقهاندازی میان کشورهای منطقه سخت مأیوس شدهاند و هر چه کردهاند، با ضررهای بزرگ برای آنها تمام شده و میشود.
