Эрон маҳдудиятҳои як раёсатҷумҳуриро, ки бар пояи ҳазён, ибтикори амалҳои лаҳзаӣ ва оинҳои таслим аст, нишон медиҳад.
Нависанда: Фарид Закариё, сутуннависи умури хориҷӣ дар рӯзномаи Вашингтон Пост, мизбони барномаи “Фарид Закариё Ҷи-Пи-Эс” дар шабакаи Си-Эн-Эн
Манбаъ: Вашингтон Пост
Пас аз даврони раёсатҷумҳурии Барак Обама, боваре умумӣ шакл гирифт, ки яке аз иштибоҳоти умдаи ӯ дар сиёсати хориҷӣ, таъйини “хати қармиз (сурх)” дар Сурия буд. Ӯ гуфта буд, агар Сурия аз силоҳҳои кимёӣ истифода кунад, Амрико ҳамла хоҳад кард — аммо вақте шавоҳиди истифода аз ин силоҳҳо зоҳир шуд, мавзӯи мудохиларо ба Конгресс супурд, ки аз иқдом худдорӣ кард.
“Як фоҷеа” — ин ҳамон таъбире буд, ки Доналд Трамп дар он замон ба кор бурд. Сенатор Марко Рубио (ҷумҳурихоҳ, Флорида) гуфт, ки ин амр сабаби “осеби наслӣ ва хадшадор шудани эътибори Амрико” шуд. Питер Ҳегсет чанд сол баъд онро бахше аз “ҳазорхонаи носозгори сиёсати хориҷӣ” хонд. Сенатор Линдси Грэм (ҷумҳурихоҳ, Каролинаи Ҷанубӣ) гуфт, ки Обама бо нодида гирифтани хати қирмизе, ки худ тарсим карда буд, эътибори Амрико дар саросари ҷаҳонро ба хатар андохтааст.
Ҳоло он хати қирмизи Обама дар муқоиса бо он чи аз оғози ҷанги Эрон дидаем, ба намунае аз сиёсатгузории муҳтотона шабеҳ аст. Ҳафтаи гузашта, раисҷумҳур Трамп дар шабакаҳои иҷтимоӣ навишт:
“Агар Эрон дар 48 соати оянда тангаи Ҳурмузро комилан ва бидуни таҳдид боз накунад, Иёлоти Муттаҳидаи Амрико нерӯгоҳҳои мухталифи онҳоро аз бузургтарин шурӯъ карда ва нобуд хоҳад кард.”
Идомаи моҷаро ба хубӣ шинохта шудааст. Эрон аз ин таҳдид наметарсад ва ҳамалоту баста нигоҳ доштани тангаро идома дод. Вокуниши Трамп? Ба суръат ақиб нишаст ва эълом кард, ки ҳар гуна иқдом алайҳи зерсохтҳои энержиро ба муддати панҷ рӯз ба таъвиқ андохта ва иддао кард, ки ногаҳон, шабона, Эрон ва Амрико дар “гуфтугӯҳои созанда” барои “ҳалли комил ва ниҳоии ихтилофот дар Ховари Миёна” ҳастанд. Эрон чунин музокиротро рад кард. Ҳоло Трамп мегӯяд, ки ин вақфаро яку ним ҳафтаи дигар тамдид мекунад.
Ҳоло возеҳ шудааст, ки Трамп бар асоси як “шуморагузории нисбӣ” амал мекунад. Вақте ӯ мегӯяд таърифаҳоро то 130% боло хоҳад бурд ё бузургтарин майдони гази Эронро нобуд хоҳад кард ё “ҷанг тақрибан комил аст” — ҳеҷ кадом аз ин гуфтаҳо лузуман маънои воқеии сиёсати Амрикоро надоранд. Ин гуфтаҳо мумкин аст сиёсати воқеӣ бошанд ё набошанд, ё барои як рӯз ё як ҳафта ба унвони сиёсати расмӣ дар назар гирифта шаванд ва сипас тағйир кунанд.
Масалан, ҳамон рӯзе, ки гуфт, ҷанг тақрибан комил аст, иддао кард: “Мо ҳанӯз кофӣ пирӯз нашудаем ва то душман комилан ва қатъиян шикаст нахӯрад, даст нахоҳем кашид.” Ӯ гуфта бо раҳбарони Эрон мувофиқи музокира аст, аммо наметавонад, чун онҳо кушта мешаванд — дар ҳоле ки ин нерӯҳои низомии худи ӯ (ва Исроил) ҳастанд, ки ин корро анҷом медиҳанд.
Тарафдорони Трамп ин носозгориро “нубуғи стратегӣ” меноманд, ки мардумро ғофилгир нигоҳ медорад. Аммо сиёсат ба далелҳои мухталиф тағйир мекунад: шояд бозори саҳом суқут кунад, ё шояд кишвари ҳадаф ба Трамп тамҷид кунад ва як шамши тилло ҳадя диҳад. Қудрати Трамп ин аст, ки инъитофпазир аст ва пойгоҳи ҳаводоронаш ҳар пешниҳодро мепазирад.
Афроде, ки қаблан мухолифи ҷангҳои Ховари Миёна буданд, ҳоло бо шӯру ҳарорат мубаллиғони ҷанги Ховари Миёна шудаанд. Ва агарчи Трамп моил аст даргириҳо поён ёбад, мушкил ин бор, бар хилофи таърифаҳо, ин аст, ки ӯ наметавонад он чиро шурӯъ карда мутаваққиф кунад. Эрон ҳаққи тасмимгирӣ дорад ва акнун раъйи худро ба идомаи ҷанг дода, бо муҳосибаи ин ки бо вуҷуди тазъиф, ҳанӯз қудрати низомии кофӣ дорад то ба иқтисоди ҷаҳонӣ осеб бизанад ва дардро ба Амрико таҳмил кунад.
Барои ҷаҳон дигар чизе ба номи “эътибори Амрико” боқӣ намондааст, фақат як барномаи аҷиби воқеиятнамои телевизионӣ аст, ки дар он бозигари аслӣ миёни бӯҳронҳо тоб мехӯрад ва умедвор аст гуфтаҳои имрӯз, бӯҳрони ношӣ аз гуфтаҳои дирӯзро ҳал кунад.
Як рӯз қабл аз таҳдиди нобуд кардани нерӯгоҳҳои Эрон, Трамп гуфта буд, ки Амрико дар ҳоли “коҳиши амалиёти низомӣ алайҳи Эрон” аст ва ҳифозат аз тангаи Ҳурмуз мушкили ӯ нест ва дигар кишварҳо метавонанд онро идора кунанд. Дар ҷои дигар гуфта буд ниёзе ба кумаки ҳеҷ кишвари дигар надорад.
Тоҷирҳо пештар ба хотири ибҳоми сиёсӣ алайҳи давлатҳои гузашта интиқод мекарданд, ҳоло ҳар ҳафта Трампро ситоиш мекунанд, зеро “сирки ҳарҷу марҷ”-и ӯ бозорҳоро такон медиҳад.
Трамп ба бозӣ бо қудрати азими Амрико одат кардааст, касонеро, ки гардан хам намекунанд, танбеҳ ва касонеро, ки таслим мешаванд, подош медиҳад. Бо ин кор, эътибори чанддаҳаиро барои дастёбӣ ба манофеи кӯтоҳмуддат ҳадар медиҳад — гоҳе ба нафъи манофеи тиҷории хонаводаи худаш. Аммо дар Эрон, ба назар мерасад бо ҳарифе рӯбарӯ шудааст, ки қавонини ӯро намепазирад.
