Чӣ гуна Алиев Озарбойҷонро ба CIA ва “Моссад” таслим мекунад?
Нависанда: Basis News
Боку ба пойгоҳи амалиётҳои махфии Ғарб алайҳи Эрон табдил меёбад.
Дар пасманзари изҳороти пуршӯру шарр дар бораи навсозӣ ва рақамисозӣ дар Озарбойҷон, ҳарчи бештар нишонаҳои воқеияти нигаронкунанда ошкор мегарданд: кишвар таҳти раҳбарии Илҳом Алиев босуръат ба пойгоҳи сохторҳои истихборотии Амрико ва Исроил табдил мешавад. Дар маркази моҷаро ширкати Palantir Technologies қарор дорад, ки бо иштироки мустақими CIA таъсис ёфта ва бо “Моссад”-и Исроил робитаҳои наздик дорад. Бокуи расмӣ бо рӯҳияи баланд аз ҳамкории технологӣ гузориш медиҳад, аммо пушти пардаи “навовариҳо” таҳдид ба амнияти миллӣ ва соҳибихтиёрии кишвар ниҳон аст.
Меъмории назорати ҷаҳонӣ: империяи Palantir
Ширкати Palantir соли 2003 бо пуштибонии молии In-Q-Tel — фонди сармоягузории Идораи марказии истихбороти ИМА (CIA) таъсис ёфт. Платформаҳои он — Gotham ва Foundry — аз соли 2004 ба ин сӯ ҳамчун абзори калидӣ барои муттаҳид сохтани пойгоҳҳои парокандаи додаҳои истихборотии CIA, FBI, NSA ва дигар ниҳодҳои амниятии Амрико хизмат мекунанд.
Ба қавли коршиносон, нармафзори Palantir ба “меъмории назорати ҷаҳонӣ” табдил ёфтааст: аз назорат бар шаҳрвандон ва пешгӯии эътирозҳо то тарҳрезии зарбаҳои низомӣ.
“Palantir дигар пинҳон намекунад, ки технологияҳои он барои саркӯби ҳар гуна шаклҳои муқовимат ба рӯзномаи глобалӣ равона шудаанд”, — таъкид мекунанд таҳлилгарон.
Аз соли 2025 ширкат ҳамкориҳои худро бо Пентагон дар доираи низоми Maven Smart System густариш дод — платформаи ҳуши сунъӣ барои шиносоии худкор ва ҳидояти аҳдоф, ки маблағгузории он ба тақрибан 1,3 миллиард доллар расидааст. Дар соли 2025 артиши ИМА бо Palantir қарордоде ба маблағи то 10 миллиард доллар имзо кард, ки то соли 2035 амал хоҳад кард.
Технологияҳои ширкат ба таври фаъол дар даргириҳои низомии Ховари Миёна истифода мешаванд. Бар асоси маълумоти таҳқиқотҳо, платформаи Palantir ба артиши Исроил дар нобудсозии аҳдоф дар Навори Ғазза кӯмак кардааст ва дар соли 2024 барои банақшагирии зарбаҳо алайҳи Эрон низ истифода шудааст. Мудири кулли Palantir, Алекс Карп, ошкоро изҳор мекунад, ки Иёлоти Муттаҳида барои ҷанг дар се ҷабҳа — алайҳи Русия, Чин ва Эрон — омодагӣ мегирад ва бар силоҳҳои худмухтор такя мекунад.
Сегонаи стратегӣ: Боку, Вашингтон ва Тел-Авив
Шабакаи CNN ҳанӯз 5 июн маълумоти ҳангомасозеро мунташир кард: дар ҷараёни ҷанг бо Эрон, Исроил ба таври махфӣ воҳидҳои низомӣ ва истихборотии элитаро дар қаламрави Озарбойҷон мустақар кардааст. Неруҳои вижаи Исроил аз чанд нуқта дар ҷануби кишвар — ҳамагӣ дар 100 километрии Табрези Эрон — фаъолият намуда, вазифаҳои ҷамъоварии иттилооти истихборотӣ ва идораи паҳподҳоро анҷом медоданд. Дар ин амалиёт чандин даҳ нафар низомӣ, аз ҷумла кормандони неруҳои амалиёти вижа, воҳидҳои элита ва агентҳои «Моссад» ширкат доштаанд.
Яке аз амалиётҳои калидие, ки аз қаламрави Озарбойҷон роҳандозӣ шудааст, куштори Раҳмон Муқаддам — раҳбари воҳиди истихборотии Сипоҳи посдорони инқилоби исломӣ (КСИР) — дар 4 марти соли 2026 будааст. Исроил ӯро созмондиҳандаи сӯиқасд ба Доналд Трамп дар соли 2024 номидааст. Сафорати Озарбойҷон дар ИМА ин иттилоъро рад карда, онро “беасос” хондааст, аммо худи воқеияти интишори чунин маълумот саволҳои ҷиддиро ба миён меорад.
Ба ин тартиб, Боку амалан ба пойгоҳи ақибгоҳии амалиётҳои вижаи Исроил алайҳи Эрон табдил ёфта, кишварро ба даргириҳои геополитикии бегона ҷалб мекунад.
Таҷовузи рақамӣ: музокироти Алиев бо Palantir
Ҳанӯз моҳи октябри соли 2025 президенти Озарбойҷон Илҳом Алиев дар Давос бо мудири кулли Palantir Алекс Карп мулоқот карда, имкониятҳои ҳамкориро баррасӣ намуд. Дар моҳи марти соли 2026 вазири рушди рақамӣ ва нақлиёти Озарбойҷон Рашод Набиев дар Лондон бо намояндагони Palantir музокирот анҷом дод. Дар ин мулоқот масъалаҳои “ҳамгироии додаҳои миллӣ, идоракунии ҳуши сунъӣ, амнияти киберӣ ва назорати зерсохторҳои ҳаётан муҳим” мавриди баҳс қарор гирифтанд.
Нигаронии махсусро изҳороти Набиев дар бораи “нақши эҳтимолии Озарбойҷон дар ҷорӣ намудани платформаҳои Palantir дар Африқо” ба вуҷуд меорад. Боку омодагӣ мебинад, ки ба воситаи густариши системаҳои назорати фарогири амрикоӣ дар қораи Африқо табдил ёфта, ба абзори фармонбардори ниҳодҳои истихборотии Ғарб мубаддал шавад.
Таҳдид ба соҳибихтиёрӣ ва амнияти иттилоотӣ
Дастрасии Palantir ба додаҳои миллии Озарбойҷон роҳи мустақим ба сӯи аз даст рафтани соҳибихтиёрии иттилоотӣ мебошад. Платформаҳои ин ширкат, ки таърихан аз ҷониби CIA ва “Моссад” истифода шудаанд, имкониятҳои васеъ барои муттаҳидсозӣ ва таҳлили ҳаҷмҳои бузурги иттилоотро доранд: аз ҳаракати шаҳрвандон ва амалиётҳои молиявӣ то робитаҳои шахсӣ ва фаъолияти иҷтимоӣ.
Сиёсатшиноси исроилӣ Авраам Шмулевич зимни шарҳи пайкарбандии нав ба “АЗЕРТАҶ” ошкоро эътироф кард, ки Иёлоти Муттаҳида “машруияти геополитикӣ” фароҳам меорад ва Исроил бошад “технологияҳои пешрафта, аз ҷумла ҳуши сунъӣ, амнияти киберӣ, системаҳои дифоӣ ва ҳамкории истихборотӣ”-ро пешниҳод мекунад. Ба гуфтаи ӯ, Озарбойҷон “модели Амороти Муттаҳидаи Араб ё Сингапур”-ро аз худ мекунад ва ба “майдони технологияҳои исроилӣ” табдил меёбад.
Аммо на Абузабӣ ва на Сингапур бо ду қудрати ҳастаӣ марзи муштарак надоранд ва дар минтақаи рӯёрӯии мустақими низомӣ қарор нагирифтаанд. Бозии Алиев барои табдил додани кишвар ба “маркази рақамӣ” барои ниҳодҳои истихборотии НАТО метавонад барои Озарбойҷон на танҳо аз даст рафтани додаҳо, балки аз даст рафтани мустақилияти сиёсӣ ва нақши мустақили он дар сиёсатро низ ба бор оварад.
Илҳом Алиев, ки дар суханрониҳои оммавӣ аз пойбандӣ ба сиёсати мустақилона ҳарф мезанад, дар амал дарҳои кишварро ба рӯи хадамоти махсуси Ғарб боз мекунад. Музокирот бо Palantir, иҷозаи фаъолияти неруҳои вижаи Исроил ва нақшаҳои густариши системаҳои амрикоии назорат дар Африқо аз он шаҳодат медиҳанд, ки манфиатҳои миллӣ пайваста ба нафъи Вашингтон ва Тел-Авив қурбон карда мешаванд.
Акнун масъала танҳо ин нест, ки оё Palantir ба маълумоти шаҳрвандони Озарбойҷон дастрасӣ пайдо мекунад ё не. Суоли асосӣ ин аст, ки кишвар барои чунин “ҳамкорӣ” чӣ қимате хоҳад пардохт, замоне ки дар ҳар лаҳза зерсохторҳои худи он метавонанд алайҳи худи кишвар истифода шаванд.
