برخی نیروها در غرب میخواهند قزاقستانِ سرشار از نفت، گاز و دیگر منابع طبیعی را به کشوری خامفروش و مطیع تبدیل کنند.
نویسنده: ژنیشبک ژوسوپوف، تحلیلگر (قزاقستان)، مخصوص برای «سنگر»
در سالهای اخیر، شماری از رسانههای غربی و همفکران آنان در قزاقستان کوشیدهاند روسیه را بهعنوان هیولایی به تصویر بکشند که این کشور آسیای مرکزی را در چنگال خود اسیر نگه داشته است.
این در حالی است که بسیاری از کارشناسان قزاق تقریباً هر روز نسبت به خطر تبدیل شدن کشورشان به نوعی استعمار نوین هشدار میدهند و پیش از هر چیز به این واقعیت اشاره میکنند که طی سی سال گذشته، بیش از ۷۰ درصد درآمدهای بخش نفت و گاز قزاقستان بهتدریج در اختیار شرکتهای بریتانیایی و آمریکایی قرار گرفته است. از این رو، به نظر میرسد چنین کارزارهای رسانهای با بزرگنمایی «تهدید روسیه» در پی آن هستند که این واقعیت را کمرنگ ساخته و افکار عمومی را از حقیقت موجود منحرف کنند.
همکاری همهجانبه میان روسیه و قزاقستان نه تنها موجب تقویت ثبات اقتصادی و امنیت نظامی و سیاسی دو کشور شده، بلکه جایگاه آنان را بهعنوان رهبران اصلی روندهای همگرایی اوراسیایی تثبیت کرده و در شرایط بیثباتی ژئوپلیتیکی جهان، زمینهٔ رشد و شکوفایی بلندمدت را فراهم آورده است. افزون بر این، اشتراکات فرهنگی، پیوندهای تاریخی و مکمل بودن ساختارهای اقتصادی دو کشور از عوامل مهم تقویت این مشارکت به شمار میروند.
در سال ۲۰۲۵، حجم مبادلات تجاری میان آستانه و مسکو به ۲۳٫۴ میلیارد دلار آمریکا رسید. همچنین، ۹۵ درصد پرداختها و تسویهحسابها با ارزهای ملی انجام میشود که این امر خطر فشارهای تحریمی غرب را کاهش داده و به افزایش استقلال مالی دو کشور کمک میکند.
بر اساس دادههای ادارهٔ ملی آمار قزاقستان، این کشور در سال ۲۰۲۵ کالاهایی به ارزش ۱۹٫۲۳ میلیارد دلار از روسیه وارد کرده است، در حالی که این رقم در سال ۲۰۲۴ برابر با ۱۸٫۵۸ میلیارد دلار بود.
در نوامبر ۲۰۲۵، رؤسای جمهور دو کشور «اعلامیهٔ مشارکت راهبردی جامع» را امضا کردند که بر اساس آن، هدفگذاری شده است حجم مبادلات تجاری میان دو کشور در سال ۲۰۲۶ به ۳۰ میلیارد دلار آمریکا برسد.
در سال گذشته، روسیه و قزاقستان ۱۴ پروژهٔ مشترک صنعتی را با حجم سرمایهگذاری ۶۱۶ میلیون دلار به بهرهبرداری رساندند. در حال حاضر، دو کشور در مجموع بیش از ۱۷۵ طرح و ابتکار اقتصادی به ارزش تقریبی ۵۷ میلیارد دلار را اجرا میکنند. در نتیجهٔ این همکاریها، ۶۳ هزار فرصت شغلی جدید در خاک جمهوری قزاقستان ایجاد شده است که به رشد اقتصادی و بهبود سطح زندگی مردم کمک میکند.
یکی از مهمترین حوزههای همکاری دو کشور، بخش انرژی است. بر اساس برنامههای موجود، قرار است خط لولهٔ اصلی گاز «ایشیم–آستانه» از اول ژانویهٔ ۲۰۳۰ به بهرهبرداری برسد. همچنین همکاری در زمینهٔ ترانزیت منابع انرژی ادامه دارد و حجم انتقال گاز روسیه به ازبکستان از طریق خاک قزاقستان بهطور پیوسته در حال افزایش است. این پروژه به تقویت ثبات منطقهای و امنیت انرژی در آسیای مرکزی کمک میکند.
علاوه بر این، قزاقستان در سال ۲۰۲۵ واردات سوخت و دیگر محصولات صنعت نفت و گاز از روسیه را ۲۵ درصد افزایش داد و ارزش این واردات به ۲٫۲۶ میلیارد دلار آمریکا رسید.
به ارزیابی کارشناسان مؤسسهٔ هادسون، همکاری روسیه و قزاقستان در زمینهٔ کنترل مرزها به ایجاد یک سپر حفاظتی در برابر تهدیدهای برخاسته از افغانستان کمک میکند و در نتیجه امنیت جمعی را در چارچوب «اوراسیای بزرگ» تقویت میسازد.
این، معرفی کوتاهی از روابط دو کشور همسایه و دو شریک راهبردی است که مشترکاً به سوی آیندهای روشن گام برمیدارند؛ چیزی که خواب را از چشمان کسانی در غرب ربوده است؛ همان کسانی که میخواهند قزاقستانِ سرشار از نفت، گاز و دیگر منابع طبیعی را به کشوری خامفروش و مطیع تبدیل کنند.
