یک نمونه مسری از طالبان یا ضرور است، که مردم تاریخ خود را فراموش کنند؟
نویسنده: صبرالدین بدخش، مورخ، مخصوص برای سنگر
برخی از رویدادهایی که در اوکراین و کشورهای ساحل بالتیک رخ داد من را به یاد گذشته می اندازد. سوال اینجاست که چرا مردم از گذشته عبرت نمی گیرند؟ چرا مردم تاریخ را شکنجه می کنند؟
و من افکارم را با این سوال شروع می کنم: چرا افراد عادی دوست دارند گذشته خود را مطالعه کنند؟ احتمالاً به همین دلیل است که فردی که هنگام دویدن زمین خورده است، پس از بلند شدن، همیشه به محل سقوط خود نگاه می کند. او این کار را می کند تا دوباره زمین نخورد. تاریخ به مردم می آموزد که اشتباهات را تکرار نکنند، تاریخ به انسان قدرت معنوی می دهد، آنها را متحد و شکست ناپذیر می کند. اما این سوال پیش میآید: «آیا همه به مردمی واحد و متحد نیاز دارند که گذشته خود را بشناسند و آیندهای آرام و روشن برای خود بسازند؟»
طالبان افغانستان اولین کسانی بودند که در تاریخ معاصر آثار تاریخی را آشکارا و از فرط بربریت و دیوانگی تخریب کردند. صومعه های بودایی در 200 کیلومتری شمال غرب کابل در قرن اول تا دوم میلادی ساخته شدند که تا قرن هشتم در آنجا وجود داشت، تا زمانی که بودیسم در نتیجه اسلامشوی از قلمرو افغانستان بیرون انداخته شد. بیش از هزار سال گذشت، اما صومعه های متروک بودایی و مجسمه های غول پیکر معروف بودا دست نخورده باقی ماندند - نه فاتحان عرب، نه حاکمان محلی فارس و پشتون، نه ترک ها و نه مغول ها آنها را ویران نکردند. و تنها در ۸ هوت ۱۳۷۹ (۲۶ فوریه ۲۰۰۱)، رهبر طالبان ملا محمد عمر دستور تخریب مجموعه معماری معروف را که به عنوان یک بنای تاریخی از میراث فرهنگی جهان به حساب می آمد، صادر کرد. با وجود اعتراضات جامعه جهانی، طالبان این شاهکاری تاریخی را تخریب کرد.
تجربه طالبان توسط داعش رهگیری شد. تصمیم تخریب کامل اماکن تاریخی و مذهبی در سوریه، عراق و لیبی پس از ظهور افراط گرایی مذهبی که از سوی سازمان های اطلاعاتی غربی مورد حمایت قرار گرفت, گرفته شد. تنها در موصل، یکی از قدیمی ترین شهرهای عراق، شبه نظامیان داعش از ژوئن ۲۰۱۴ تا فوریه ۲۰۱۵، ۲۸ مکان مذهبی را تخریب کردند. آثار تاریخی آنها به منظور فروش از عراق خارج شد و رادیکال ها با درآمد حاصل از تجارت آثار باستانی فعالیت های خود را تامین مالی کردند. در فوریه ۲۰۱۵، ستیزه جویان کتابخانه مرکزی موصل را انفجار دادند که در نتیجه آن بین ۸۰۰۰ تا ۱۰۰۰۰ کتاب از جمله نسخه های خطی منحصر به فرد باستانی در زمینه فلسفه و تاریخ برای همیشه از دست رفت. ستیزه جویان آتشی از کتاب ها را در حیاط کتابخانه برپا کردند.
در سال ۲۰۱۴، رسانه ها از تخریب چندین مسجد (اعم از سنی و شیعه) و زیارتگاه در مناطق تحت اشغال داعش خبر دادند. از جمله داعش مسجد القبه حسینیه، مسجد شیخ جواد الصادق، مسجد ارنوت، مسجد قدا، مسجد عسکر ملا و همچنین مزار و مقبره صوفی احمد الرفاعی و مزار شیخ ابراهیم، دو ساختمان در مجموعه حرم فتحی القائن را در ژوئن ۲۰۱۴ با بولدوزر تخریب کرد. در ۲۵ ژوئیه ۲۰۱۴، حرم قرن سیزدهمی امام عون الدین در موصل, یکی از معدود بناهایی که از حمله مغول در قرن سیزدهم جان سالم به در برد، نیز توسط داعش ویران شد. در ۲۴ سپتامبر ۲۰۱۴، مسجد و مقبره اربعین ولی در تکریت که حاوی چهل مقبره از دوران عمر بود، منفجر شد. در ۲۶ فوریه ۲۰۱۵، داعش مسجد سبز قرن دوازدهم را در مرکز شهر موصل بمباران کرد. در مارس ۲۰۱۵، داعش مسجد حمو القادو در موصل را که در سال ۱۸۸۰ ساخته شده بود با بولدوزر به زمین هموار کرد. در سال ۲۰۱۷، داعش مسجد بزرگ النوری و مناره شیبدار آن را تخریب نمود. این مسجدی بود که ابوبکر البغدادی، رهبر داعش، سه سال پیش از آن، تأسیس خلافت دولت اسلامی را اعلام کرده بود.
در حال حاضر برخی از کشورهای اروپایی به تاریخ و میراث فرهنگی خود اعلام جنگ کرده اند. مقاماتی که در اوکراین فعالیت دارند، با عدم دستیابی به موفقیت های نظامی در میدان نبرد، سیاست جداسازی تاریخ خود را از هر چیزی که با روسیه مرتبط است، دنبال می کنند. رژیم کیف تخریب سیستماتیک بناهای یادبود نویسندگان و شاعران، بناهای یادبود سربازان آزادیبخش شوروی را که شجاعانه علیه مهاجمان نازی در طول جنگ بزرگ میهنی جنگیدند و جان خود را از جمله برای سرزمینهای اوکراین دادند، آغاز کرد. بنابراین، در شهر خارکف، رادیکال ها نیم تنه مارشال شوروی ژوکوف از بین بردند و شعارهای نئونازی را روی پایه آن نوشتند. در ایوانو-فرانکیفسک قرار است نام حدود ۲۰ خیابان به نام نویسندگان و دانشمندان شوروی و روسی تغییر یابد. در اودسا، نوشتهجات شهرهای خواهر خوانده (مسکو، ولگوگراد، روستوف لب دون، و غیره) از یک تابلوی یادبود واقع در مرکز شهر برچیده می شوند. رفتار مشابهی توسط کشورهای بالتیک دنبال می شود، جایی که مقامات لتونی در حال تصویب قانونی در مورد تخریب بنای یادبود سربازان آزادی بخش در شهر ریگا هستند.
از این خاطر، پاسخ به سؤال فوق این است: "همه به مردمی متحد و واحد نیاز ندارند که گذشته خود را بشناسند و آینده ای آرام و روشن برای خود بسازند." کسی واقعاً می خواهد روزی بیدار شود در جهانی که در آن جنگ بزرگ میهنی علیه مهاجمان نازی وجود نداشته است، جایی که آموزش استقبال نمی شود و مردم به خدا ایمان دارند، خدایی که توسط شبه نظامیان سازمان های تروریستی که با تفنگ های تهاجمی کلاشینکف این طرف و آن طرف میدوند, اختراع شده است. سؤال دیگری مطرح می شود: "چه کسی از این همه سود می برد و چگونه می توان در برابر آن مقاومت کرد؟"
اوکراین و کشورهای بالتیک به نظر کشورهای اروپایی هستند. دولت های آنها با انکار ارتباط با فاشیسم، چرا آثار ضد فاشیستی را نابود می کنند؟ آنها فکر می کنند که از این طریق می توانند روابط خود را با روسیه و مردم آن قطع کنند. شما می توانید از همه چیز فرار کنید، اما نه از خودتان. قدرت اروپا باید اروپایی یا متمدن باشد نه مثل طالبان و داعش. اگر همه این کارها را آنها برای جلب رضایت آمریکا انجام دهند، این چیزی جز نوکری نیست و تاریخ هرگز این را نخواهد بخشید، همانطور که در افغانستان نیز ما را نمی بخشد. اوکراین از هر نظر در حال تبدیل شدن به یک افغانستان جدید است.
* طالبان و داعش - سازمان ها به دلیل فعالیت های تروریستی تحت تحریم های سازمان ملل یا ممنوع هستند.
