درگیری که تاجیکستان کمترین علاقه را به آن نداشت.
نویسنده: نعمت الله میرسعیدوف، روزنامه نگار
پس از درگیری شدید بین واحدهای نظامی تاجیکستان و قرقیزستان در سراسر مرز دو کشور، سرانجام توافقنامه آتش بس جدیدی حاصل شد. چقدر طول می کشد - یک روز، یک ماه، نیم سال - خدا می داند و کسانی که مدت هاست در مرز دست به تحریکات می زنند و ترس را در روح مردم ساکن اینجا میاندازند و خون بی گناهان را می ریزند.
درگیری کنونی که توسط ارتش قرقیزستان در حومه جنوب شرقی روستای تاجیکستان وارخ در محلی به نام کخ در 14 سپتامبر 2022 برانگیخته شد، بار دیگر اندوه مادران تاجیک را به همراه داشت که پسران خود را برای خدمت به ارتش فرستادند به امید این که سالم و سلامت به خانه برگردند. در آنجا، در وارخ دور، در روز اول درگیری، یک مرزبان تاجیک کشته و دو نفر بر اثر اصابت گلوله نظامیان قرقیزستان زخمی شدند. چرا من اینقدر به باوری کامل می گویم که این مرزبانان قرقیز بودند که درگیری را تحریک کردند؟
اول اینکه به هیچکدام آسیبی نرسید. معمولاً کسانی که انتظار حمله را ندارند آسیب پذیر هستند. در چنین شرایطی محض مرزبانان تاجیکستانی بودند که انتظار حمله مسلحانه نیروهای ویژه قرقیزستان "بورو" را نداشتند. به هر حال، در کخ که قرقیزها آن را بولاق-باشی می نامند، تجهیزات نظامی و نیروهای کمکی را می توان در مسیرهای کوهستانی از بادکند در کوتاه ترین جاده انتقال داد. از این مسیرها جنگیان حرکت اسلامی ازبیکستان زمانی، که در سال 1999 به بادکند حمله کردند، رفته بودند.
سپس همزمان در سایر نقاط مرزی نیز اقدامات تحریک آمیز آغاز شد. ابتدا از مسلسل (اک) شلیک کردند، سپس شروع به استفاده از مسلسل (پک) و خمپاره کردند. برای ساکنان روستاهای مرزی تاجیکستان، درگیری هایی که در سایر نقاط مرزی آغاز شد، مانند تیری از آب بود. شاید قرقیزها نیز همین احساسات را تجربه کرده باشند، اما بر اساس برخی گزارش ها، بسیاری از شهروندان - زنان، کودکان، افراد مسن از روستاهای قرقیزستانی مجاور از قبل تخلیه شده اند، که همچنین نشان می دهد که تحریکات از قبل توسط طرف قرقیزستان طراحی شده بود.
در پایان روز، طرفین بر سر آتش بس توافق کردند. در نتیجه تنها در جماعت چارکوه 11 غیرنظامی به بیمارستان منطقه ای شماره 2 انتقال یافتند. 2 نفر از آنها با جراحات شدید. چهار نفر از این افراد کودکان 10 تا 12 ساله بودند.
روز بعد، در 15 سپتامبر، من و دو همکارم از رادیو آزادی و اسپوتنیک تاجیکستان به روستای چارکوه رسیدیم و از نمایندگان مردم محلی پرسیدیم که برای صحبت با قربانیان و فیلمبرداری و عکاسی از خانه های آسیب دیده به کجا برویم. به ما توصیه کردند که به محله لنگر برویم. آنها توضیح دادند که گلوله های زیادی آنجا شلیک شده است. مردم بر اثر این انفجار زخمی، خانه ها ویران شدند.
خوشبختانه رعنا قرباناوا زنده ماند. او میگوید: "وقتی از بیمارستان برمیگشتم، جایی که برای آمپول رفتم، متوجه شدم که در کوهپایهها تعداد زیادی سرباز قرقیز با لباس سیاه حضور دارند. من فکر کردم مشکلی پیش آمده. سریعتر دویدم خانه به محض اینکه وارد حیاط شدم صدای یک انفجار گوش خراش شنیده شد و تمام شیشه ها به بیرون پریدند. و گرد و غبار در یکی از اتاق ها بلند شد و در همان موقع صدای جیغ برآمد. دویدم و نوه 12 ساله ام را بدیدم، که دستش خونآلود بود. به همسایه ها زنگ زدم. کودک به بیمارستان منتقل شد. بعد متوجه شدم که بر اثر اصابت ترکش گلوله از ناحیه دست مجروح شده است".
در محله لنگر از چهار خانه دیگر بازدید کردیم. تلفات و ویرانی داشت. بیشتر گلوله ها از سمت پسکی اریق، روستای قرقیزستانی که شدیدترین درگیری ها در آن رخ داد، به اینجا افتاده است. از آنجایی که لنگر در 2-2.5 کیلومتری پپسکی اریق قرار دارد، بعید است که گلولهها تصادفی افتاده باشند. آنها بیشتر به سمت برج تلویزیون محلی شلیک شدهاند. و همه قربانیان در خانه های اطراف آن زندگی میکنند. همانطور که به ما گفته شد گلوله دیگری در نزدیکی ساختمان پلیس محلی به خانه یکی از اهالی محل که در 50 متری آن قرار دارد اصابت کرد. سپس شاهد آسیب به خودروهای شخصی پارک شده در نزدیکی مرکز خرید و ساختمان اداری مزرعه دولتی محلی نیز بودیم. ظاهراً زیرساختهای روستا هدف بوده است، اما نظامیان قرقیزستان به خوبی میدانستند که همه مکانهایی که تیراندازی میکنند همیشه شلوغ است. خوشبختانه در مرکز خرید به کسی آسیبی نرسید. اما در ایستگاه اتوبوس راننده تاکسی و دو مسافر بر اثر انفجار گلوله مجروح شدهاند.
از همه چیزهایی که دیده و گفته می شود، چنین برمی آید که ارتش قرقیزستان هدفی را دنبال می کرد که تا حد ممکن خسارت وارد کند و خون بیشتری بریزد. و این واقعیت که درگیری همزمان با روز افتتاحیه شورای سران کشورهای سازمان همکاری شانگهای در سمرقند بود، رئیس جمهور قرقیزستان سادیر جباروف و رئیس کمیته دولتی امنیت ملی قمچی بیک تاشیوف دستور کسی را انجام می دادند. هدف آن تضعیف وجهه سازمان همکاری شانگهای به عنوان سازمانی بود که قدرت و اقتدار پیدا می کند.
و شکی نیست که این درگیری توسط رهبری قرقیزستان تحریک شده است، زیرا در آستانه اجلاس سازمان همکاری شانگهای، جباروف آمادگی پایگاه هواپیماهای بدون سرنشین Bayraktar خود را که از ترکیه خریداری شده بود، بررسی کرد. و قمچی بیک تاشیوف، طبق برخی گزارش ها، ملاقاتی محرمانه با ارتش داشته است. از این گذشته ، دقیقاً چنین جلساتی با ارتش بود که در آستانه وقایع 29-30 آوریل 2020 برگزار شد. تصادف یا تدارک برنامه ریزی شده برای اقدام نظامی؟ و تخلیه ساکنان؟ در همین حال هیچکس در شهرک های تاجیکستان تخلیه نشد. علاوه بر این، مردم زندگی روزمره داشتند.
