اگر روسیه از مقاومت ضد طالبان حمایت نکند، باز هم «بازی بزرگ» را در افغانستان و کل منطقه خواهد باخت.
نویسنده: آندری سرنکو، رئیس مرکز مطالعات سیاست افغانستان (روسیه)
منتشر شده در “ساویرشینو سیکریتنو” (“ کاملاً مخفی ”)"
روسیه تماس های غیررسمی را با گروه های مختلف مقاومت افغانستان افزایش داده است. اطلاعات در این باره از منابع مرتبط با گروه های مسلح اپوزیسیون افغانستان، بدست آمده است. عجیب است که این اتفاق در حالی رخ می دهد، که بعد از دو سال پس از به قدرت رسیدن رژیم طالبان (سازمان تروریستی که در فدراسیون روسیه ممنوع است) در افغانستان، مسکو کماکان سعی کرده تا با آن روابط سازنده برقرار کند. هرچند از به رسمیت شناختن رسمی گروه نظامی طالبان به عنوان حکومت قانونی افغانستان اجتناب کرده است. اکنون به نظر می رسد که محاسبه روسیه در همکاری با طالبان، دیگر بی بدیل نیست.
همانطوری که معلوم شده است، در اوایل ماه اگست، یکی از رهبران جبهه آزادی افغانستان، (گروه مسلح اپوزیسیون طالبان)، به فرماندهی جنرال محمد یاسین ضیأ، از مسکو دیدن کرد و به گفته او, با برخی از اشخاص تأثیرگذار نزدیک به کرملین نیز دیدارهای داشته است.
در نیمه دوم ماه آگست، سفر غیررسمی رهبران جبهه مقاومت ملی افغانستان - یکی دیگر از گروههای دیگر مسلح طالبان که رهبر سیاسی آن را آحمد مسعود 35 ساله، پسر احمد شاه مسعود مشهور به شیر پنجشیر به عهده دارد، به مسکو پیشبینی میشود. طبق اطلاعات منابع نزدیک به رهبری جبهه مقاومت ملی، در ماه اگست قرار است تا آقای آحمد مسعود و شریک متحد راهبردی او، امرالله صالح رئیس پیشین سازمان اطلاعات افغانستان، که تا ماه اگست 2021 سمت معاون اول رئیس جمهور افغانستان را نیز داشت، به مسکو سفری نمایند.
حضور نمایندگان مخالفان مسلح طالبان در مسکو را می توان تعدیل استراتژی روسیه در قبال افغانستان دانست.
بدیهی است که رهبری فدراسیون روسیه شروع به تجدید نظر جدی در نگرش خود نسبت به دیکتاتوری طالبان و مخالفان آنها کرده است که با سلاح در دست آماده جنگ با طالبان و سایر سازمان های تروریستی هستند که در خاک افغانستان مستقر شده اند. در این راستا، مهم است که بدانیم مقاومت افغانستان چیست؟ برای چه اهدافی میجنگد؟ و به چه کسی تکیه و حساب میکند؟
قطب مقاومت پنجشیر
جبهه مقاومت ملی افغانستان، امروز شناخته شده ترین گروه مخالفان مسلح طالبان است. آغاز فعالیت رسمی، جبهه مقاومت ملی، 15 اگست 2021 است - در این روز بود که گروه طالبان وارد کابل شدند و رژیم جمهوری در افغانستان را به زور سرنگون کردند. خود غنی و همراهانش با هلیکوپتر پایتخت را ترک نموده و سپس به امارات ساکن شدند.
سرسختی غیرمنتظره و امتناع از تسلیم شدن در برابر تروریست های پیروز توسط احمد مسعود 33 ساله که به ولایت زادگاهش پنجشیر رفته بود، از آغاز کار مقاومت مردمی جدید در برابر طالبان و ایجاد جبهه مقاومت ملی خبر داد. برخی از هموطنانش (به ویژه امرالله صالح) به مسعود پیوستند که بیشتر آنها در دهه 90 قرن گذشته به رهبری احمد شاه مسعود، رهبر ائتلاف شمال ضد طالبان، و پدر بنیانگذار جبهه مقاومت ملی علیه طالبان جنگیدند.
طالبان که کنترل تمام کشور را به دست گرفته بودند، به سرعت تهدید پسر شیر پنجشیر را ارزیابی کردند. از این رو، ابتدا نمایندگانی را به پنجشیر فرستادند و به احمد مسعود پیشنهاد دادند که در ازای دریافت پست وزارتی در حکومت طالبان، قدرت «آخوندهای خشمگین» را به رسمیت بشناسد. با امتناع احمد مسعود، چندین هزار جنگجوی طالبان و نیز نیروهای ویژه پاکستانی به پنجشیر منتقل شدند. هدف آنها از بین بردن جبهه مقاومت ملی افغانستان بود که به تازگی اعلام شده بود و شخص احمد مسعود رهبر آن حساب می شد. متأسفانه در میان مجاهدین پنجشیر خائنانی وجود داشتند که به طالبان کمک کردند تا بیشتر این ولایت را تصرف کنند. این باعث شد تا احمد مسعود مجبور به ترک وطن و کوچ به کشور همسایه تاجیکستان شود که امروز در آنجا اقامتگاه مسعود و مقر سیاسی جبهه مقاومت ملی است.
منابع در جبهه مقاومت ملی می گویند: "در پنجشیر و شهرستان اندراب ولایت بغلان، اکنون تا 5000 نیروی جبهه مقاومت ملی وجود دارند که در قالب 700 هسته جنگی با میانگین 3 تا 5 نفر تقسیم شده اند." «آنها از محل جنگ به فرماندهان میدانی خود، گزارش می دهند که اصلی ترین آنها ژنرال خالد امیری 36 ساله است. این افسر سابق نیروهای ویژه افغانستان است که در واقع شاخه رزمی جبهه مقاومت ملی را در داخل افغانستان رهبری می کند. طالبان تا 30000 جنگجو را به پنجشیر کشاندند تا جلوی جنگجویان جنرال امیری را بگیرند و از خروج آنها از پناهگاه های بلند برای فضای عملیاتی جلوگیری کنند. با این وجود، جبهه مقاومت ملی امروز در حال گسترش حوزه فعالیت خود است. در جولای 2023، نیروهای جبهه مقاومت ملی حدود 13 عملیات بالای افراد گروه طالبان، گروه های شبه نظامی آنها، پسته ها و گشت های سیار طالبان را انجام دادند. در واقع، حملات سربازان جبهه مقاومت ملی یک روز در میان انجام می شد و نه تنها در پنجشیر و بغلان، بلکه در تخار، کاپیسا، پروان، ننگرهار و سایر استان های کشور».
احمد مسعود، علاوه بر دوشنبه، مرتباً از ایران، ترکیه، امارات متحده عربی بازدید می کند، منابع آگاه از وضعیت گزارش می دهند: «در ایران، مسعود با افسران سابق که پس از به قدرت رسیدن طالبان وطن خود را ترک کردند، ملاقات می کند. و آنها آماده بازگشت به افغانستان و پیوستن به نیروهای مقاومت هستند. از ماه ژوئن، بسیاری از مقامات سابق امنیتی افغانستان شروع به بازگشت مخفیانه به افغانستان کردند، که به ناظران زمینه داد تا در مورد آغاز مرحله جدیدی در توسعه جبهه مقاومت ملی صحبت کنند. دلایلی وجود دارد که انتظار رشد بیشتر در فعالیت های نظامی جبهه مسعود را داشت که تلاش می کند از حمایت رهبران محلی در سایر ولایات شمالی افغانستان، به ویژه در بدخشان برخوردار شود.
سلطان احمد، فعال سیاسی مقاومت در این باره در صحبت با "ساویرشینو سیکریتنو" گفت: «احمد مسعود در صحبت از اهداف مبارزات خود بارها تأکید کرده است که وظیفه اصلی جبهه مقاومت ملی، آزادسازی تمام افغانستان از دیکتاتوری تروریست های طالبان است. خود مسعود بارها به رهبران طالبان پیشنهاد داده است که به مردم افغانستان این حق را بدهند که تصمیم بگیرند چه نوع قدرتی، چه نوع نظام سیاسی را می خواهند در کشور خود ببینند، برگزاری انتخابات عمومی تحت کنترل سازمان ملل برای این هدف، اما طالبان این پیشنهادات رهبر جبهه مقاومت ملی را رد نموده و از تقسیم قدرت تصرف شده با کسی خودداری می کنند. بنابراین، جبهه مقاومت ملی به مبارزه مسلحانه ادامه می دهد.
ایدئولوژی جبهه مقاومت ملی: توسعه جامعه مدنی سالم
به گفته علم ایزدیار، یکی از اعضای دفتر سیاسی جبهه مقاومت ملی، «ایدئولوژی مقاومت آزادی کشور از دست طالبان، کسب استقلال، ایجاد ساختار دولتی منتخب مردم است تا نمایندگان همه ملیتها بتوانند در سیاست شرکت کنند. تصمیم گیری برای سرنوشت خود و کشور و همچنین برای استقرار جامعه مدنی سالم: «با نگاهی به تجربه تاریخی و رژیم های سیاسی کشورمان، قدرت غیرمتمرکز یعنی پارلمانی را ترجیح می دهیم که مردم در آن حضور داشته باشند. بتوانند به صورت افقی و عمودی در تصمیم گیری های دولت شرکت کند تا تجربه تلخ سال های گذشته تکرار نشود. همه شهروندان ما صرف نظر از جنسیت، مذهب و سن باید از حق تحصیل، مراقبت های پزشکی، کار و مشارکت در زندگی مدنی جامعه برخوردار باشند. امروز همه ما از این حقوق و آزادی ها محروم هستیم. کشور ما در انزوای کامل از کشورهای منطقه و جهان به سر می برد که به امروز و آینده آسیب می رساند. نجات میهن از انزوا و تضمین اینکه کشورمان دیگر تهدیدی در قالب قاچاق مواد مخدر، هراس افگنی، قاچاق غیرقانونی اسلحه نخواهد بود نیز یکی از اهداف مقاومت است.
علم ایزدیار در یک صحبت اختصاصی با "ساویرشینو سیکریتنو" تاکید کرد: مقاومت امروز در افغانستان نه تنها مبارزه با تروریست های طالبان است، بلکه در برابر همه گروه های تروریستی که تحت حمایت آنها فعالیت می کنند، و همه با هم ثبات و امنیت منطقه و جهان را تهدید می کنند نیز می باشد. مقاومت گسترده است و در سه جهت مسلحانه، اجتماعی و سیاسی عمل می کند. به نظر من همه مردم ما به نوعی در مقاومت شرکت دارند و همه زیر فشار تروریست های طالبان و تهدیدات آنها زندگی می کنند. میلیون ها نفر از کشور فرار کرده اند و بسیاری دیگر منتظر چنین فرصتی هستند که نشان دهنده نفرت و انزجار مردم از تروریست های طالبان است. برگزاری تظاهرات و مخالفت های مدنی علیه طالبان در مناطق مختلف اشغالی و خارج از کشور نشان دهنده عدم تمایل مردم افغانستان به مدارا با اشغالگران است. یکی از شاخص های برجسته مبارزه، مخالفت تاریخی دختران و زنان کشور ما با تروریست های طالبان است که در این مبارزه نه با تهدید و نه با انتقام نمی توان زنان را شکست داد.
علم ایزدیار خاطرنشان ساخت که: مبارزه مسلحانه که توسط جبهه مقاومت ملی بلافاصله پس از تصرف کابل توسط تروریست های طالبان و اعتراضات مدنی و کنش های سیاسی متعاقب آن، منبع امید و پشتیبانی برای مقاومت اقشار مختلف از نقاط مختلف کشور و جهان شد. مقاومت سیاسی تاکنون به دستاوردهای بسیاری دست یافته است. بنابراین، امروز همسایگان ما، منطقه و جهان به طور کلی دیدگاه خود را نسبت به تروریست های طالبان تغییر داده اند، آنها به ماهیت و تهدید آنها پی برده اند، آنها دیگر به افسانه هایی در مورد امکان تغییر طالبان باور ندارند.
منابع در جبهه مقاومت ملی به حضور یک "حزب طرفدار روسیه" در اطرافیان احمد مسعود اشاره می کنند: "صحبت در مورد سیاستمداران افغانستان است که آنقدر از نظر عاطفی نسبت به روسیه دلسوز نیستند، آنقدر که آنها واقعاً وضعیت را واقعبینانه ارزیابی می کنند و با توجه به آن درک می کنند که بدون توجه به "عامل روسیه" و منافع مسکو، حل بحران افغانستان غیرممکن است. این سیاستمداران کاملاً از خیانت ایالات متحده و ناتو به افغانستان آگاه هستند که چگونه کشورشان را به دست تروریست های طالبان رها کردند. بنابراین از برخورد با آمریکاییها میترسند، اما برعکس، روی حمایت روسیه حساب میکنند.»
علم ایزدیار می گوید: «فدراسیون روسیه امروز در منطقه و جهان دارای وزنه است و در رابطه با کشور ما از اهمیت ویژه ای برخوردار است. - خروج از وضعیت بحرانی افغانستان بدون مشارکت روسیه غیرممکن است. مسکو دیگر نباید نسبت به آنچه در کشور ما می گذرد بی تفاوت باشد. روسیه متأسفانه در ابتدا به دروغ های طالبان اعتقاد داشت و برای برخی از مسائل آنها لابی می کرد، و به طالبان خوش بین بود. اما من معتقدم که اکنون روسیه و همچنین ایران از طالبان درس گرفته اند و تمام حقیقت را در مورد طالبان درک کرده اند.
مقاومت نیروی ویژه افغانستان
جبهه آزادی افغانستان جنرال یاسین ضیأ نیز توسط نمایندگان آن "مقاومت نیروهای ویژه" نامیده می شود. یکی از مقامات ارشد سیاسی جبهه آزادی و یک مقام عالی رتبه سابق شورای امنیت ملی افغانستان، به "ساویرشینو سیکریتنو" گفت: "بیشتر جنگجویان و حامیان بالقوه جبهه آزادی کماندوهای سابق کشور هستند." - ما ذخیره رزمی جبهه آزادی را 50000 نفر تخمین می زنیم. در میان آنها کسانی هستند که از قبل با سلاح در دست با طالبان در داخل افغانستان مخالفت می کردند و همچنین کسانی که آمادگی خود را برای پیوستن به مبارزات ما و بازگشت از تبعید به وطن خود در اولین علامت اعلام کردند. رهبری جبهه آزادی ارتباط دو طرفه دائمی با این افراد برقرار نموده و اینها شامل هزاران سرباز و افسر هستند.
جبهه آزادی افغانستان در 4 فوریه 2022 در ولایات تخار، کندز و بدخشان آغاز به کار کرد. سپس جنگجویان او در ولایات قندهار، ننگرهار، کابل حمله بالای طالبان را آغاز کردند. مبارزان جبهه آزادی تا همین اواخر تنها کسانی بودند که اقدامات جسورانه ای را علیه شبه نظامیان طالبان در پایتخت افغانستان انجام دادند. سطح آموزش رزمی سربازان جبهه آزادی این امکان را به آنها می دهد که بدون تلفات عملیات انجام دهند و با موفقیت هر دو پست متحرک و ثابت و گروه های طالبان را منهدم کنند و "حذف هدفمند" فرماندهان و کارگزاران خاص طالبان را تقریباً در هر نقطه از افغانستان را انجام دهند.
کارشناسان و افسران سابق سرویسهای اطلاعاتی افغانستان میگویند: «سربازان یاسین ضیأ استاد تاکتیکهای چریکی شهری هستند و بر اساس اصل «بزن و فرار کن» عمل می کنند. - این به جبهه آزادی اجازه می دهد تا جنگنده های خود را حفظ کرده تا از تلفات بین آنها جلوگیری کند. جبهه آزادی یاسین ضیأ دارای شبکه گسترده تری از جنگجویان و ماموران اطلاعاتی در سراسر کشور است، و نه فقط در شمال افغانستان، جایی که جبهه مقاومت ملی در آن فعال است. علاوه بر این، تأکید منطقهای و قومی در جبهه آزادی کمتر به چشم میآید، که در جبهه مقاومت ملی مسعود که عمدتاً به منطقه پنجشیر (ولایات پنجشیر و بغلان) گره خورده است. جبهه مقاومت ملی به طور کلی تا حد زیادی به "عامل پنجشیر" وابسته است. برخلاف جبهه مقاومت ملی، که در آن تاجیکها تسلط دارند، جبهه آزادی تقریباً نماینده همه گروههای قومی در کشور است. یاسین ضیأ اساساً بر خدمات گذشته جنگجویان در نیروهای ویژه و سایر واحدهای رزمی فعال نیروهای امنیتی افغانستان تمرکز می کند و نه بر منشأ قومی آنها.
در واقع، جبهه مقاومت ملی و جبهه آزادی امروز با موفقیت یکدیگر را تکمیل می کنند، ناظران خارجی مستقل می گویند: "هر دو جبهه با یکدیگر رقابت نمی کنند، بلکه برعکس، به دنبال فرصت هایی برای همکاری سیاسی و تعامل رزمی هستند. اطلاعاتی وجود دارد که احمد مسعود و یاسین ضیأ و همچنین فرماندهان جنگی آنها در داخل افغانستان جلسات متعددی را برگزار کرده اند که هدف از آن افزایش سطح هماهنگی در مبارزه با طالبان و همچنین با شاخه افغانستان داعش است. دولت اسلامی ** ( یک سازمان تروریستی در فدراسیون روسیه ممنوع است).
چرا مسکو باید با مقاومت دوست باشد
علیرغم تلاش طالبان برای از بین بردن مقاومت افغانستان، نه تنها مقاومت به حیات خود ادامه می دهد، بلکه در حال افزایش نیز است. یکی از نشانه های این امر افزایش علاقه به جبهه مقاومت ملی و جبهه آزادی از کشورهای مختلف است. اگر تا همین اواخر، فقط دوشنبه و تهران با جبهه مقاومت ملی احمد مسعود تماس نزدیک داشتند، اکنون رهبر جبهه مقاومت ملی مهمان قابل پذیرشی در مکانهای مختلف بینالمللی مانند در فرانسه، اتریش، ترکیه است... کارشناسان انگلیسی با تحلیل نتایج بررسی حاکمیت دو ساله طالبان در افغانستان، اکنون آشکارا به دولت خود توصیه می کنند که «حمایت فعال» از مخالفان در افغانستان را آغاز کند. ما قبل از هر چیز در مورد جبهه مقاومت ملی احمد مسعود و همچنین آزادی یاسین ضیأ و گروه رزمی ژنرال سامی سادات، یک ژنرال دیگر که در گذشته فرماندهی یک سپاه نیروهای ویژه ارتش را بر عهده داشت، صحبت می کنیم که قصد خود را برای جنگ با طالبان و بازگشت به کشور اعلام کرد.
تقویت مقاومت افغانستان، دیپلماتها و ارتش آمریکا را که هنوز هم روی «تعلیم مجدد تدریجی» طالبان شرطبندی میکنند و به همین دلیل از حمایت از مخالفان مسلح افغانستان خودداری میکنند، ناراحت کرده است. به گفته یک منبع آگاه در جبهه مقاومت ملی، چندی پیش آمریکایی ها تلاش برای توافق میان احمد مسعود و صلاح الدین ربانی، یکی از رهبران تاجیک های بدخشان را خنثی کردند: «به محض اینکه ایالات متحده آگاه شد که مسعود و ربانی میتوانند موافقت کند، بلافاصله به ربانی فشار آوردند و او را مجبور کردند از همکاری امتناع کند. آمریکایی ها به صراحت گفته اند که نمی خواهند مواضع جبهه مقاومت ملی را در افغانستان تقویت شوند.
بدیهی است که منافع روسیه با منافع واشنگتن منطبق نیست. و احتمالاً این دقیقاً همان چیزی است که می تواند حضور نمایندگان عالی رتبه و رهبران دو جبهه اصلی مقاومت افغانستان را در اوت 2023 در مسکو توضیح دهد. بله، به نظر می رسد تا کنون این گفتگوها به صورت غیررسمی و بدون مطلع شدن افکار عمومی در جزئیات غیر ضروری صورت می گیرد. با این حال، به گفته ناظران مستقل خارجی، همکاری مسکو با گروه های اصلی مقاومت مسلح افغانستان اجتناب ناپذیر است. و نه تنها به این دلیل که روسیه نباید تمام تخم های سیاسی خود را در یک سبد (طالبان) در افغانستان بگذارد. علاوه بر این، دوستان طالب علاقه اولویت خود را در دوستی با ایالات متحده آمریکا و سایر کشورها دارند که می شود گفت که هیچ علاقه به فدراسیون روسیه ندارند، که چیزی پنهانی هم نیست. فقط اگر روسیه به دوست بزرگ جبهه مقاومت ملی، جبهه آزادی و دیگر گروه های مقاومت در افغانستان تبدیل نشود، ممکن است دشمنان مسکو به دوستان آنها تبدیل شوند. و سپس کرملین یک بار دیگر در "بازی بزرگ" در افغانستان و منطقه به طور کلی شکسته خواهد خورد.
*طالبان که یک سازمان تروریستی است و در روسیه ممنوع است.
** "دولت اسلامی" (داعش) یک سازمان تروریستی ممنوعه در روسیه است.
