Русия аз ҳамкорӣ бо Афғонистон чӣ суде дорад ва чаро террористҳо ба Форуми байнулмилалии иқтисодии Санкт-Петербург мераванд?
Нависанда: Яна Курникова, Daily Storm
Намояндагони Афғонистон дар Форуми байнулмилалии иқтисодии Санкт-Петербург, ки аз 15 то 18 июни соли ҷорӣ баргузор мешавад, даъват шудаанд. Кордори Кобул дар Маскав, Ҷамол Носир Ғарвол, фиристодаи Толибон* дар ин форум ширкат мекунад. Замир Кобулов, дипломат ва сафири пешини Федератсияи Русия дар Афғонистон бар аҳамияти ҳамкории миёни ду кишвар таъкид кард. Дар айни ҳол, Андрей Серенко, коршиноси улуми сиёсӣ, мӯътақид аст, ки наметавон аз равобит бо Толибон суди иқтисодӣ гирифт, аммо метавон амрикоиҳоро ба маънои сиёсӣ масхара кард.
“Русия бо Толибон ҳамкорӣ намекунад, Русия бо Афғонистон ҳамкорӣ мекунад. Манофеъи иқтисодӣ метавонад таҳти шароити бисёр хуб бошад, ки бояд дар оянда тазмин шавад. Мо Толибонро ба Форуми байнулмилалии иқтисодии Санкт-Петербург даъват намекунем, балки аз Афғонистон, Утоқи бозаргонӣ ва саноати Афғонистон даъват мекунем. Ин ҷо ҳамон ҷое аст, ки тоҷирони афғон метавонанд бо шуракои худ на танҳо аз Русия сӯҳбат кунанд”, - гуфт Кобулов.
Ба навбаи худ, Андрей Серенко, коршиноси Маркази мутолиоти Афғонистони имрӯз, ҳеҷ судеро дар ҳамкорӣ бо Толибон намебинад: “Ман худам мехоҳам бидонам, ки Федератсияи Русия аз тиҷорат бо Толибон интизор дорад чӣ суде дарёфт кунад. Толибон акнун дар чунон вазъияти иқтисодӣ қарор доранд, ки фақат метавонанд маводи мухаддир ва бомбгузорони интиҳориро бифурӯшанд ва интиқол диҳанд. Чизе ба ман мегӯяд, ки Русия на ба аввалӣ ниёз дорад ва на ба дигаре”.
Ба гуфтаи ин коршиноси масоили сиёсӣ, маводи маъдании мухталиф дар Афғонистон бисёр зиёд аст. Бо ин ҳол, мақомоти маҳаллӣ саноатро тавсеа намедиҳанд ва шароитеро эҷод намекунанд, ки имкони истихроҷи манобеъи маъданиро фароҳам кунад.
Вай афзуд: "Бале, онҳо достонҳои шигифтангезе дар мавриди фаровонии маводи маъданӣ мегӯянд, онҳо кулли ҷадвали Менделеевро доранд, ки иттифоқан дуруст аст. Афғонистон пур аз ҳама чиз аст, шурӯъ аз литиуми фавқулода, ки ба андозаи нафту гази собиқ фиребанда аст. Аммо доштани захоир дар қаламрави худ як чиз аст ва ин ки битавонед онҳоро истихроҷ кунед, чизи дигар. Аммо доштани зерсохтор барои тавлид, содирот, коркард дар сурати лузум ва ҳам дар шароити эмин, қобили эътимод, бо риояти тавофуқот, шароити қарордодӣ ҳам муҳим аст. Ҳеҷ кадом аз инҳо дар Афғонистон вуҷуд надорад. Ва аввалан дар он ҷо амният нест”.
Серенко хотирнишон мекунад, ки ниёзе ба доштани таваҳҳум дар мавриди муомилоти муваффақ бо Толибон нест. Ҳар гуна изҳори назари Русия дар мавриди омодагии ин кишвар барои тавсеаи проектҳои воқеии иқтисодӣ бо ҳукумати Афғонистон як эъломияе беш намебошад.
Вай афзуд: “Ба вежа бо таваҷҷуҳ ба ин ки вазъияти амниятии он ҷо ҳар рӯз бадтар мешавад, моҳи асал барои Толибон ба поён расидааст”. Ин коршинос тавзеҳ медиҳад, ки “акнун замонҳои душворе дар он ҷо оғоз мешаванд, короии идории Толибон тақрибан ба сифр мерасад”.
Серенко истидлол мекунад, ки “Маскав ҳеҷ таъсире бар Кобул надорад ва ҳеҷ пуштивонае барои як бозии сиёсии муассир дар Афғонистон нест. Ҳадаф аз даъвати намояндаи ин кишвар дар Форуми байнулмилалии иқтисодии Санкт-Петербург таблиғот ва талош барои барангехтани ҳасодат дар Амрико аст”.
“Толибон имрӯз на танҳо домани Русияро гирифтаанд. Онҳо аз муттаҳидон ва дӯстони вафодори мо нестанд. Толибон мехоҳанд аз Русия пул дар биёваранд, - - гуфт коршиноси улум сиёсӣ ва тавзеҳ дод, ки “Толибон имрӯз бештар ба Амрикову Чин алоқа доранд то Русия. Барои Толибон, Русия ба таври суннатӣ ҷойи навъе хонаи дувумро ишғол мекунад, як гузинаи дигар. Яъне вақте Толибон бо амрикоиҳо музокира намекунанд ва бояд ба навъе ҳасодати онҳоро барангезанд (тақрибан равоншиносии як ошиқ дар робитае, ки шарик ба андозаи кофӣ саховатманд нест), мегӯянд: “Биё, биравем Маскав ва дум такон диҳем. Шояд ки амрикоиҳо шурӯъ ба такон хӯрдан кунанд ва достонҳоеро дар мавриди он чӣ метавонистем бо русҳо дар он ҷо тавофуқ кунем, дуруст созанд”. Ва амрикоиҳои бечора шурӯъ ба асабоният мекунанд, саросема мешаванд ва сипас, Толибон талош мекунанд то аз суди ночизи худ баҳра бибаранд”.
“Русия мехоҳад ҳасодати амрикоиҳоро барангезад: агар бо мо бад сӯҳбат кунед, агар моро бо ин таҳримҳо хафа кунед, бо Толибон ба тавофуқ мерасем ва инҳо афроди ваҳшатноке ҳастанд, ки метавонанд ҳар коре бикунанд. Ҳама барои таваҷҷуҳи Вашингтон муошиқа мекунанд”, - гуфт ҳамсӯҳбат.
Серенко хотирнишон мекунад, ки ҳадафи стратегии Толибон имрӯз дастёбӣ ба як муомилаи ҷадид бо амрикоиҳо аст. Кобул аз Вашингтон мехоҳад, ки режими Толибонро ба расмият бишносад ва онро таъмини молӣ кунад. Ин коршиноси улуми сиёсӣ гуфт: “Онҳо ба хубӣ медонанд, ки русҳо ва чиниҳо ҳаргиз ба андозаи амрикоиҳо пул намедиҳанд”.
Русия дар музокироти худ бо Толибон як ҳадаф - ҳифзи суботи стратегӣ дар як минтақаи душворро думбол мекунад: “Манфиати Русия дар Афғонистон сирфан сиёсӣ аст - ҳифзи амният дар Осиёи Марказӣ. Неруҳои амниятии мо бо ҳушёрӣ вазъиятро арзёбӣ мекунанд ва барои тақвияти марзҳо ва тааҳкими равобити муттаҳидӣ бо артишҳои Тоҷикистон, Қазоқистон ва Қирғизистон талош менамоянд”, - гуфт ӯ.
Форуми байнулмилалии иқтисодии Санкт-Петербург рӯзҳои 15 то 18 июни 2022 баргузор мешавад.
* Ин созмон ба далели фаъолиятҳои террористӣ таҳти таҳримҳои Созмони Милали Муттаҳид ё мамнуъ аст.