کارشناسان دفاع هوایی طالبان به جمهوری خلق چین فرستاده میشوند.
نویسنده: آندری سرنکو، خبرنگار ویژه «روزنامه مستقل»
چین به طالبان افغان کمک خواهد کرد تا کارشناسانی برای نیروهای دفاع هوایی (پدافند) تربیت کنند. توافقات مربوطه بین پکن و کابل قبلاً انجام شده است. اولین فارغالتحصیلان طالبان از دورههای دفاع هوایی چین ممکن است در سیستم تأمین امنیت شخصی امیر طالبان در قندهار مشغول شوند.
وزارت دفاع طالبان در تاریخ ۱۳ سپتامبر سال جاری سند محرمانهای تهیه کرد (نسخهای در اختیار «روزنامه مستقل» است) که توسط وزیر دفاع دولت طالبان، مولوی محمد یعقوب مجاهد، امضا شده است. این سند به موضوع حساسی – همکاری نظامی طالبان و چین – اختصاص دارد. طبق این سند، این پیام به مولوی یعقوب «به فرماندهی محترم نیروهای دفاع هوایی» ارتش طالبان ارسال شده و به وظیفه «آموزش نیروهای حرفهای برای سیستم راداری» پدافند طالبان میپردازد.
وزیر دفاع در اطلاعرسانی به فرماندهی نیروهای پدافند طالبان میگوید: «طبق تصمیم و برنامه رهبری وزارت دفاع، تصمیم گرفته شده ۲۲ نفر به جمهوری خلق چین برای گذراندن آموزش حرفهای و ارتقای مهارتها در زمینه سیستمهای راداری فرستاده شوند.»
مولوی یعقوب تأکید ویژهای دارد که «در این مورد نیز با مقامات کشور مذکور»، یعنی چین، به توافق رسیدهاند. به همین دلیل، وزیر دفاع طالبان دستور داده است تا مدیریت نیروهای پدافند ارتش طالبان «افراد توانمند، وفادار و واجد شرایط را انتخاب کرده، تأیید کنند و اطلاعات کامل زندگینامهای آنان را به اداره روابط خارجی وزارت دفاع برای سازماندهی اعزامشان ارسال نمایند.»
نسخهای از این سند توسط مولوی یعقوب به مدیریت اطلاعات استراتژیک طالبان ارسال شده است، که احتمالاً فرآیند انتخاب و اعزام گروهی از دانشجویان طالبان به چین را نظارت خواهد کرد و همچنین حضور آنان در سرزمین چین را دنبال خواهد نمود. از جمله احتمال جذب کارشناسان پدافند طالبان توسط سازمانهای اطلاعاتی چین.
شایعات درباره همکاری نظامی بین رژیم طالبان در افغانستان و چین مدتهاست که منتشر میشود و حالا سندی مستند از چنین شراکتی – حداقل در زمینه آموزش کارشناسان پدافند – وجود دارد.
شایان ذکر است که از اواسط سال ۲۰۲۵، مشکل تأمین امنیت رهبران طالبان در برابر حملات هوایی به طور قابل توجهی افزایش یافته است. پس از حذف بخش قابل توجهی از رهبری سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران در ژوئن سال جاری توسط عوامل اسرائیلی با استفاده از پهپادها، رهبران طالبان افغانستان این وضعیت خطرناک را برای خود تصور کردند. بهویژه که در آسمان قندهار – شهری که مقر رسمی امیر طالبان، مولوی هیبتالله آخوند، در آن قرار دارد – پهپادهای ناشناخته به طور منظم و مکرر ظاهر میشوند (ناظران افغان معتقدند این پهپادها متعلق به پاکستان یا آمریکا هستند).
به گزارش منابع افغانستانی، در طول تابستان گذشته، اطرافیان مولوی هیبتالله توجه ویژهای به تأمین امنیت او، از جمله در برابر تهدیدات احتمالی هوایی، داشتهاند. گمان میرود که علیه رهبر طالبان میتوان از پهپادهای رزمی استفاده کرد – نه تنها توسط آمریکاییها یا عناصر خلاق «ولایت خراسان» (شاخه افغانستانی «دولت اسلامی» – سازمان تروریستی ممنوعه در روسیه)، بلکه توسط برخی فرماندهان ناراضی طالبان که متخصصان – اپراتورهای پهپاد – در اختیار دارند.
ایجاد نمونهای مشابه از سامانه دفاع هوایی اسرائیل «گنبد آهنین» بر فراز قندهار یا حداقل بر فراز اقامتگاه امیر طالبان، امروز به یکی از اولویتهای راهبردی تیم مولوی هیبتالله آخوند تبدیل شده است. اگرچه در اطراف امیر طالبان مشاوران بااستعداد زیادی از تهران حضور دارند، به نظر میرسد که او تصمیم گرفته است از خدمات متخصصان ایرانی در زمینه پدافند استفاده نکند – با توجه به سرنوشت تلخ ژنرالهای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در ژوئن.
با توجه به سند مولوی محمد یعقوب از ۱۳ سپتامبر، رهبران طالبان برای آمادهسازی حداقل بخشی از متخصصان کلیدی سامانه پدافند خود، تمرکز اصلی را بر روی چین گذاشتهاند.
واضح است که این انتخاب هم به دلیل دستاوردهای نظامی و فنی قابل توجه ارتش جمهوری خلق چین، بهویژه در زمینه دفاع هوایی، و هم به دلیل سطح نسبتاً بالای اعتماد متقابل بین کابل و پکن است. اگرچه نمیتوان گفت که روابط طالبان و چین کاملاً بدون مشکل است، به نظر میرسد که امیر هیبتالله و تیم او اکنون گزینههای زیادی برای انتخاب ندارند.
اگر فرضیه مربوط به آموزش کارشناسان برای سامانه پدافند شخصی امیر طالبان در چین تأیید شود، میتوان از «حمایت جدی چینی» در تأمین امنیت رهبری عالیرتبه رژیم «ملاهای خشمگین» در افغانستان سخن گفت. و به همین ترتیب از تواناییهای ویژه چین برای تأثیرگذاری بر این امنیت – به معنای بسیار گسترده – نیز میتوان صحبت کرد.
