Касоне дар Ғарб мехоҳанд Қазоқистони саршор аз нафту газ ва дигар манобеи табииро ба кишваре хомфурӯш ва мутеъ табдил диҳанд.
Нависанда: Женишбек Жусупов, таҳлилгар (Казахстан), махсус барои "Сангар"
Дар солҳои ахир, шуморе аз расонаҳои ғарбӣ ва ҳамфикрони онҳо дар Қазоқистон талош кардаанд Русияро ҳамчун як ҳаюло ба тасвир бикашанд, ки ин кишвари Осиёи Марказиро дар чанголи худ нигоҳ доштааст.
Ин дар ҳолест, ки бисёре аз коршиносони қазоқ тақрибан ҳар рӯз аз хатари табдил ёфтани кишварашон ба як мустамликаи навин ҳушдор медиҳанд ва пеш аз ҳама ба ин воқеият ишора мекунанд, ки тайи сӣ соли гузашта беш аз 70 дарсади даромадҳои бахши нафту гази Қазоқистон тадриҷан дар ихтиёри ширкатҳои бритониёӣ ва амрикоӣ қарор гирифтааст. Аз ин рӯ, ба назар мерасад чунин “корзорҳои расонаӣ” бо бузургнамоии “таҳдиди Русия” дар пайи онанд, ки ин воқеиятро камранг сохта, таваҷҷуҳи афкори умумиро аз ҳақиқати ҳол мунҳариф созанд.
Ҳамкории ҳамаҷонибаи миёни Русия ва Қазоқистон на танҳо боиси таҳкими пойдории иқтисодӣ ва амнияти низомию сиёсии ду кишвар шудааст, балки ба онҳо мақоми раҳбарони асосии равандҳои ҳамгироии Авруосиёиро додааст ва дар шароити бесуботии геополитикии ҷаҳонӣ заминаи шукуфоӣ ва рушди дарозмуддатро фароҳам сохтааст. Илова бар ин, муштаракоти фарҳангӣ, пайвандҳои таърихӣ ва мукаммил будани сохторҳои иқтисодии ду кишвар аз омилҳои муҳими тақвияти ин шарикӣ ба шумор мераванд.
Дар соли 2025 ҳаҷми гардиши молу коло миёни Остона ва Маскав ба 23,4 миллиард доллари Амрико расид. Ҳамзамон, 95 дарсади пардохтҳо ва тасвияҳисобҳо бо арзҳои миллӣ анҷом мешаванд, ки ин амр хатари фишорҳои таҳримии Ғарбро коҳиш дода, ба афзоиши истиқлоли молиявии ду кишвар мусоидат мекунад.
Бар асоси маълумоти Идораи миллии омори Қазоқистон, ҷумҳурӣ дар соли 2025 ба арзиши 19,23 миллиард доллар аз Русия коло ворид кардааст, дар ҳоле ки ин рақам дар соли 2024 баробари 18,58 миллиард доллар буд.
Дар моҳи ноябри соли 2025, раисони ҷумҳури ду кишвар “Эъломияи шарикии роҳбурдии ҳамаҷониба”-ро имзо карданд, ки бар асоси он ҳадаф гузошта шудааст ҳаҷми гардиши молу коло байни ду кишвар дар соли 2026 ба 30 миллиард доллари Амрико расонда шавад.
Дар соли гузашта Русия ва Қазоқистон 14 тарҳи муштараки саноатиро бо ҳаҷми сармоягузории 616 миллион доллар ба баҳрабардорӣ расониданд. Дар марҳилаи кунунӣ ду кишвар дар маҷмӯъ беш аз 175 ибтикор ва тарҳи иқтисодиро бо арзиши тақрибан 57 миллиард доллар амалӣ мекунанд. Дар натиҷаи ин ҳамкориҳо, дар қаламрави Ҷумҳурии Қазоқистон 63 ҳазор ҷойи кори нав таъсис ёфтааст, ки ба рушди иқтисодӣ ва беҳтар шудани сатҳи зиндагии аҳолӣ мусоидат менамояд.
Яке аз муҳимтарин самтҳои ҳамкории ду кишвар бахши энержӣ мебошад. Бар асоси барномаҳои мавҷуд, қарор аст аз 1 январи соли 2030 хатти асосии гази “Ишим – Остона” ба истифода дода шавад. Ҳамчунин ҳамкорӣ дар бахши транзити манобеи энержӣ идома дорад ва ҳаҷми интиқоли гази Русия ба Ӯзбекистон тавассути қаламрави Қазоқистон пайваста афзоиш меёбад. Ин тарҳ ба таҳкими суботи минтақаӣ ва амнияти энержии Осиёи Марказӣ мусоидат мекунад.
Илова бар ин, Қазоқистон дар соли 2025 воридоти сӯзишворӣ ва дигар маҳсулоти саноати нафту газро аз Русия 25 дарсад афзоиш дод ва ҳаҷми ин воридот ба 2,26 миллиард доллари Амрико расид.
Ба арзёбии коршиносони Институти Ҳадсон, ҳамкории Русия ва Қазоқистон дар бахши назорати марзҳо ба эҷоди як сипари муҳофизатӣ дар баробари таҳдидҳои бархоста аз Афғонистон мусоидат мекунад ва дар натиҷа амнияти ҷамъиро дар чорчӯби “Авруосиёи Бузург” тақвият мебахшад.
Ин, муаррифии кӯтоҳе аз равобити ду кишвари ҳамсоя ва ду шарики роҳбурдӣ аст, ки муштаракан ба сӯи ояндае равшан гом бармедоранд; чизе, ки хобро аз чашмони касоне дар Ғарб рабудааст, ҳамон касоне, ки мехоҳанд Қазоқистони саршор аз нафту газ ва дигар манобеи табииро ба кишваре хомфурӯш ва мутеъ табдил диҳанд.
