چگونه ایالات متحده از طریق پایگاههای خود کشورهای عربی را «میدوشد»؟
نوشته داوود ابراهیم خیل دیپلومات پیشین افغانستان در تاجکستان
موجودیت پایگاه های ایالات متحده در کشورهای حوزه خلیج فارس نه یک ماجراجویی ساده، بلکه بخشی از یک ساختار پیچیده جیوپولیتیک است که طی دههها شکل گرفته است. اما حقیقت آن است که امید به امنیت این کشورها نه از اعتماد به خود، بل از میلیاردها دالر باج مالی و تسلیحاتی حاصل شده است؛ باجهایی که ثروت عمومی این ملتها را به سمت امریکا سرازیر ساخته و امنیت واقعی برای آنان به ارمغان نیاورده است.
کشورهای حوزه خلیج فارس، به ویژه قطر، بحرین، کویت، امارات متحده عربی و عربستان سعودی، نه تنها زمین و امکانات خود را در اختیار نیروهای نظامی امریکا گذاشتهاند، بلکه میلیاردها دالر برای ساخت، توسعه، نگهداری پایگاهها و خرید تسلیحات امریکایی پرداختهاند؛ باجی که در نهایت باعث وابستگی، تضعیف توان دفاعی مستقل و تسهیل توسعهطلبی امریکا و اسراییل شده که از وضعیت منطقه بهره برده اند.
* قطر و پایگاه العدید؛ سرمایهگذاری کلان برای امید امنیت نامعلوم
- پایگاه العدید در قطر یکی از مهمترین مراکز حضور نظامی امریکا در منطقه است. اما پشت این حضور، داستانی از هزینهها و مصارف سرسامآور و تعهدات کلان نهفته است.
طی چند سال گذشته، قطر حدود ۸ تا ۱۰ میلیارد دالر صرف ساخت، توسعه و تجهیزات لوجستیک پایگاه العدید کرده است.
قطر متعهد شده حداقل تا ده سال دیگر اجازه حضور نیروهای امریکایی را بدهد و زمین، امکانات و زیرساختها را در اختیار آنان نگه دارد. قراردادهای تسلیحاتی قطر با امریکا بالغ بر ۵۰ میلیارد دالر است و شامل جنگندهها، سیستمهای دافع هوای پیشرفته و تجهیزات تخصصی دیگر میشود.
حضور امریکا و تسلیحات گرانقیمت نه تنها امنیت واقعی برای مردم قطر به همراه نداشته، بلکه کشور را در یک چرخه وابستگی و باجدهی مستمر گرفتار کرده است
* بحرین و قوای پنجم امریکا؛ بهای برای امنیت نامطمئن
- بحرین، کوچکترین کشور حوزه خلیج، میزبان قوای پنجم امریکا است . در دهه گذشته، بحرین میلیاردها دالر صرف توسعه بنادر، پایانههای دریایی، امکانات لوجستیک و حمایتی این قوا کرده است.
قراردادهای تسلیحاتی این کشور با امریکا بالغ بر ۶ تا ۸ میلیارد دالر بوده است. دسترسی این قوا به بنادر، امکانات دریایی و همکاری اطلاعاتی گسترده است.
در نتیجه وابستگی بحرین به امریکا افزایش یافته، اما امنیت واقعی حاصل نشده و بدامنی ادامه یافته است. این وابستگی همچنین زمینهساز تسهیل توسعهطلبی اسرائیل و قدرتهای خارجی شده است.
* کویت و پایگاههای امریکا
استقرار نیروهای امریکایی با هزینههای قابل توجه همراه بوده است. هزینه توسعه و نگهداری پایگاهها ۵ تا ۷ میلیارد دالر هزینه داشته است. قراردادهای تسلیحاتی این کشور با امریکا بالغ می گردد از ۸ تا ۱۰ میلیارد دالر. اجازه ذخیره تجهیزات و استفاده عملیاتی از خاک کویت نیز مشمول توافق است.
در نتیجه وابستگی عملیاتی ایجاد شده، امنیت مستقل کمتر تضمین شده و کشور ناگزیر به ادامه پرداخت باج برای حفظ حضور امریکا خواهد بود.
* امارات متحده عربی و پایگاه الظفره
هزینه ساخت و توسعه پایگاه الظفره و امکانات لوجستیک ۶ تا ۸ میلیارد دالر برآورد شده است. قراردادهای تسلیحاتی ۳۰ تا ۴۰ میلیارد دالر شامل جنگنده، سیستم های دفاع هوایی، پهپاد و خدمات لوجستیک شامل توافق می باشد . همچنان استفاده از حریم هوایی، حمایت اطلاعاتی، حضور نیروهای امریکا نیز تعهد گردیده است.
در نتیجه میلیاردها دالر پرداخت شده، اما امنیت واقعی حاصل نشده و حضور پایگاه و تجهیزات، بیشتر وابستگی و تسهیل اهداف توسعهطلبانه اسرائیل را تقویت کرده و این کشور را در معرض حملات متقابل ایران قرارداده است.
* عربستان سعودی؛ غول باجدهنده
هزینه توسعه پایگاهها و امکانات لوجستیک ۱۰ تا ۱۲ میلیارد دالر
قراردادهای تسلیحاتی ۱۴۲+ میلیارد دالر
امتیازات: پایگاه هوایی، امکانات لوجستیک، همکاری اطلاعاتی و عملیاتی
در نتیجه با این حجم هزینه، امنیت واقعی برقرار نشده و کشورها ناگزیر خواهند بود حتی در آینده میلیاردها دالر دیگر برای حفظ پایگاهها و تجهیزات پرداخت کنند و تن به خواستههای امریکا بدهند.
* پیامد واقعی: امنیت یا وابستگی؟
کشورهای حوزه خلیج فارس میلیاردها دالر برای پایگاهها و لوجستیک امریکا هزینه کردهاند. صدها میلیارد دالر صرف قراردادهای تسلیحاتی با امریکا شده است. زمین، امکانات، حریم هوایی و خدمات اطلاعاتی را در اختیار امریکا گذاشتهاند. در جنگ بین امریکا و اسراییل علیه ایران، معلوم شد که حتی هزینه دفاع از این پایگاه ها نیز به عهده این کشور ها بوده است.
اما در نتیجه همه این هزینه ها و مصارف امنیت واقعی حاصل نشده و بدامنی، وابستگی و توسعهطلبی امریکا و اسراییل افزایش یافت. این کشورها اکنون در چرخهای از باجدهی مستمر و هزینههای آینده گرفتار هستند.
اکنون که در حملات متقابل ایران این پایگاهها و تجهیزات امریکا تخریب یا نیازمند بازسازی شده است، به یقین که هزینههای ساخت و ساز مجدد این پایگاهها به دوش این کشورها خواهد بود و آنها ناگزیر خواهند شد با خواستههای عجیب و باجگیریهای ترامپ نیز مواجه شوند و حتی ممکن است از آنها خواسته شود تا بخشی یا تمامی هزینههای جنگ امریکا با ایران را متقبل شوند.
حضور امریکا در خلیج فارس، در حقیقت نه امنیت، بلکه یک چرخه باجدهی جیوپولیتیک و وابستگی تحمیلی ایجاد کرده است؛ کشورهایی که میلیاردها دالر دادهاند و در مقابل بیشتر از پیش در معرض تهدیدات، فشارهای سیاسی و اقتصادی باقی ماندهاند، و مسیر پیش رو نیز پر از هزینههای احتمالی و وابستگی بیشتر است.
