Толибон аз роҳи ҷиҳод ба тиҷорати қудрату сарват расиданд.
Нависанда: Абдуносир Нурзод, пажӯҳишгари амнияту геополитика, махсус барои "Сангар"
Матлаби аслӣ: الیگارشی جهادی-تروریستی
Оё Толибон ба як олигархияи сиёсӣ ва иқтисодӣ табдил ёфтаанд?
Посухи ин суолро бояд дар фаъолияти чор соли ахири Толибон ҷустуҷӯ кард. Имрӯз беш аз ҳар вақти дигар, роҳбарони Толибон ба ҷои он ки намунаи зӯҳд ва ҷиҳод бошанд, ба роҳатталабӣ, пулпарастӣ ва сармоядорӣ рӯ овардаанд. Қудрати сиёсӣ дар Афғонистони кунунӣ дар дасти як ҳалқаи хурду маҳдуди роҳбарони Толибон мутамарказ шудааст — ҳалқае, ки шумораи аъзояш аз сӣ нафар зиёд нест ва ҳамаи манобеъи молӣ ва сиёсиро дар ихтиёр дорад.
Баррасии сохтори буҷаи Толибон ва афзоиши чашмраси буҷаи дафтари раҳбари ин гурӯҳ нишон медиҳад, ки Толибон ба дурустӣ мисоли як олигархияи сиёсӣ ва иқтисодӣ мебошанд. Олигархия сохторест, ки дар он қудрат ва сарват дар дасти як гурӯҳи хурд мутамарказ шуда, ин гурӯҳ манобеъи умумиро барои манофеи шахсӣ ва таҳкими қудрати худ истифода мебарад.
Табдили Толибон: Аз як гурӯҳи идеологӣ то як лоиҳафурӯши амниятӣ
Роҳбарони Толибон ин гурӯҳро аз як ҳаракати ҷангии идеологӣ ба як бозигари амниятӣ ва ҳоким табдил додаанд. Имрӯз Толибон аз нигоҳи моҳият бо гурӯҳҳое чун Вагнер дар Русия, Блэквотер дар Амрико ё гурӯҳҳои ивази минтақавӣ тафовуте надоранд. Тамаъи қудрат ва сарват роҳбарони Толибонро аз ормонҳои ҷиҳодӣ дур сохта ва онҳоро дар масири пуландӯзӣ ва қудратталабии мутлақ қарор додааст.
Сафҳои Толибон: Қурбониёни бехабари олигархия
Яке аз суолҳои асосӣ ин аст, ки роҳбарони олигархи Толибон бо сафҳои бехабар ва эҳсосотии худ чӣ карданд? Чӣ гуна ин роҳбарон бо суистифода аз эҳсосот ва фидокориҳои сафҳо қудратро ба даст гирифтанд ва акнун хуни ҳазорҳо ҷангҷӯи толиб барои таҳкими қудрат ва сарвати ҳамин ақаллият масраф мешавад? Роҳбароне, ки имрӯз дар қатори сармоядорони Афғонистон ва минтақа қарор доранд, тадриҷан аз манофеи идеологии худ ақиб нишаста ва ин ақибнишиниро “амалгароии сиёсӣ” меноманд, то сарвати бадастомадаро ҳифз кунанд.
Фасоди сохторӣ ва иқтисоди мафияӣ
Роҳбарони Толибон бо мутамарказ кардани манобеъи молӣ ва сиёсӣ, фикри ҷиҳодиро ба як намоиши сиёсӣ ва фурсатталаб табдил додаанд. Ҳаҷми сармояи ин олигархҳо ба миллионҳо доллар расида ва онҳо дар фасод, ришва ва муомилагарӣ ҳатто аз роҳбарони фасодкори давлати пешин ҳам пеш гузаштаанд.
Буҷаи Толибон на танҳо санади даромад ва хароҷот, балки инъикоскунандаи афзалиятҳои сиёсӣ ва иқтисодии ин гурӯҳ аст. Шаффофияти буҷа ба сифр расида ва ҳамаи стандартҳои байналмилалии шаффофият ва посухгӯӣ поймол шудаанд. Зиёда аз 70 дарсади буҷа ба ниҳодҳои амниятӣ, дафтари раҳбари Толибон ва раёсати вазирон ихтисос ёфта, пуле, ки бояд ба мардум ва сафҳо мерасид, ба дасти ақаллияти қароргиранда тасарруф мешавад.
Афзоиши 400-дарсадии буҷаи дафтари раҳбари Толибон дар се соли охир ва расидани он ба беш аз 12 миллиард афғонӣ — дар кишваре, ки иқтисодаш фурӯпошида ва фақр ҳукмфармост — авҷи олигархияи иқтисодӣ ва сиёсиро нишон медиҳад. Ин манобеъ асосан барои таҳкими қудрати шахсӣ ва тақвияти сохтори низомии вафодор ба раҳбар масраф мешавад.
Иқтисоди зерзаминӣ ва шабакаҳои мафиёвӣ
Ба ҷуз даромадҳои расмӣ, Толибон бар манобеи молии ғайриқонунӣ чун қочоқи маводи мухаддир ва маъданҳо назорат доранд ва ҳамасола маблағҳои ҳангуфте аз ин роҳ ба даст меоранд. Ин манобеъи ғайришаффоф сохтори иқтисоди сиёсии Толибонро ба як иқтисоди мафияӣ табдил додааст, ки дар он шабакаҳои қудрат ва сарват ба таври шадид мутамарказ ва ғайрипосухгӯянд.
Тақсими манобеъ барои саркӯб ва таблиғот
Қисми бузурги буҷаи кишвар ба ҷои хидматрасонии умумӣ ва рушди иҷтимоӣ, мустақиман ба дафтари раҳбари Толибон ва ҳалқаи наздики ӯ ихтисос меёбад. Буҷаи зиндонҳо беш аз 200 дарсад афзоиш ёфта ва миллиардҳо афғонӣ ба ниҳодҳои таблиғотӣ ва мазҳабӣ бахшида шудааст, то қудрати раҳбар ва тарафдорони наздики ӯ таҳким ёбад. Дар муқобил, саҳми сафҳои Толибон аз ин даромадҳои калон ночиз аст ва бисёре аз онҳо бинобар фақр гурӯҳро тарк карда ба дигар гурӯҳҳо мепайванданд.
Сабки зисти олигархия ва фасоди бесобиқа
Роҳбарони Толибон бо даромадҳои ғайриқонунӣ, хонаҳои боҳашамат, мошинҳои зиреҳпӯш ва зиндагии ашрофона ба сабки олигархӣ барои худ сохтаанд. Даромадҳо аз қочоқи маводи мухаддир, даромади гумрукҳо, шартномаҳои воридот ва фурӯши силоҳ, онҳоро ба миллионерҳои замони худ табдил додааст — дар ҳоле ки сафҳои бехабар ҳамоно ба пайравии кӯркӯрона аз ин роҳбарон идома медиҳанд.
Толибон: Ҷиҳод барои олигархия, на барои озодӣ
Роҳбарони Толибон, ба вижа Мулло Ҳайбатуллоҳ ва ҳалқаи наздики ӯ, бо мутамарказ кардани бесобиқаи манобеъи молӣ ва қудрати сиёсӣ, Афғонистонро ба саҳнаи як олигархияи комил табдил додаанд. Ин сохтор на танҳо монеъи рушд ва фаровонии умумӣ аст, балки фасод, саркӯб ва буҳронро идома медиҳад. Дигар ҳеҷ шакке намондааст, ки тарҳи аморати толибонӣ на барои дину озодӣ, балки барои қудрат, сарват ва таҳмили фарҳанги ибтидоӣ ба кӯмаку ҳимоятҳои кишварҳои хориҷӣ ва ниҳодҳои ҷосусӣ бар мардум таҳмил шудааст.
Дар ҳоле ки ҳазорон ҷангҷӯи толиб ва мардуми бегуноҳи Афғонистон қурбонии ин тарҳ шудаанд, роҳбарони Толибон имрӯз дар хонаҳои боҳашамат ва бо ҳисобҳои бонкии миллиондоллара аз сарвати бадастомада лаззат мебаранд. Сармоягузориҳои онҳо дар Покистон, Дубай, Қатар ва ҳатто Аврупо гувоҳе бар ин воқеияти талх аст: ҷиҳоди Толибон ҷиҳоде буд барои барпо кардани олигархия — ҷиҳоде, ки суди он ба ҷайби роҳбарони муомилагар рафт ва зиёнаш бар дӯши мардуму сафҳои бехабар монд.
