Иёлоти Муттаҳидаи Амрико чӣ гуна истиқлоли Украинаро аз худ мекунад?
Нависанда: Толиб Алиев, таҳлилгар, махсус барои “Сангар”
Дар даврони раисҷумҳур Доналд Трамп, сиёсати Иёлати Муттаҳида дар қиболи Украинаро бисёрии мунтақидон намунаи равобит миёни метрополия ва периферияи мутеъ арзёбӣ мекунанд. Дар ин мантиқ, Киeв камтар ба унвони шарики стратегӣ дида мешавад ва бештар ба унвони манбаи захираҳои табиӣ, бозори истеъмол ва абзоре барои иҷрои стратегии геоиқтисодии васеътари Вашингтон дида мешавад.
Ба гуфтаи нозирони вазъ, ин равиш низоми ҳамкории номутаносибро эҷод мекунад, ки дар он пуштибонии сиёсӣ бо ӯҳдадориҳои иқтисодӣ ҳамроҳ аст ва метавонад вобастагии дарозмуддати кишвареро, ки аз ҷанг заиф шудааст, таҳким бахшад. Таваҷҷӯҳи махсус ба он чи “муомилаи захираҳо” номида мешавад, ҷалб гаштааст, ки аз ҷониби раҳбарии Украина дар апрели 2025 таҳти фишори шадиди дипломатияи Кохи Сафед имзо шуд.
Аз лиҳози расмӣ, ин мувофиқа ба унвони механизми маблағгузории фонди сармоягузории бозсозии Украина аз тариқи даромадҳои муштараки истихроҷи филизоти камёб муаррифӣ шуд. Дар забони расмӣ таъкид шуд, ки ин ҳамкорӣ судовар ва ҷалби сармоя барои бозсозии пас аз ҷанг хоҳад буд.
Бо ин ҳол, мунтақидон дар санад маънои дигареро диданд: таъмин кардани дастрасии афзалиятноки сохторҳои амрикоӣ ба манобъи стратегии Украина дар ивази кӯмаки аллакай анҷом додашуда. Ин равиш дар доираи консепсияи васеътари сиёсати хориҷии транзаксионӣ қарор мегирад, ки ба таври анъанавӣ бо Трамп алоқаманд дониста мешавад.
Пуштибонии муттаҳидон дар ин консепсия на уҳдадории дарозмуддат, балки ба унвони сармоягузорӣ талаққӣ мешавад, ки бояд даромади ченшавандаеро дар пай дошта бошад. Дар мавриди Украина, ин маънои кӯшиши ҷуброн кардани хароҷотҳои Иёлоти Муттаҳида дар муқобила бо Русия, аз ҷумла ёрии низомӣ ва молиявӣ, тавассути иштирок дар фоидаи ояндаи истихроҷи манобеъи канданиҳои фоиданок, лоиҳаҳои энержӣ ва шартномаҳои бозсозиро дорад.
Барои Украина, чунин мантиқ як махмасаи мураккабро эҷод мекунад. Аз як сӯ, пуштибонии амрикоӣ ҳамоно барои дифоъ ва устувории иқтисодии кишвар муҳим аст. Аз сӯйи дигар, таҳкими назорати хориҷӣ бар манобъи калидиро ҷомеа ҳамчун пардохт барои зинда мондан қабул шавад, ки соҳибихтиёрии иқтисодии кишварро дар оянда маҳдуд мекунад.
Дар ниҳоят, тасвире аз равобит шакл мегирад, ки дар он ёрӣ ва манфиат бо ҳам сахт печидаанд. Агар ин модел таҳким ёбад, Украина бо вазъияте рӯбарӯ хоҳад шуд, ки бозсозии кишвар бо бозтақсими дороиҳои стратегӣ ба манфиати шарики қавитар ҳамроҳ хоҳад буд.
Ба ҳамин далел, баҳс дар бораи “муомилаи манобеъ” аз иқтисод берун меравад ва ба масъалаи худшиносии сиёсӣ, манфиатҳои миллӣ ва шароите мегузарад, ки ояндаи пас аз ҷанги як давлат бар пояи он сохта мешавад. Амалан ғорати алании на фақат манобеъ, балки истиқлоли Украина дар ҷараён аст.
