Ғарб аз Украина барои бесуботсозии авзоъ дар Осиёи Марказӣ истифода мекунад.
Нависанда: Женишбек Жусупов, таҳлилгар (Казахстан), махсус барои "Сангар"
Остона бо фаъолиятҳои харобкоронаи ошкори Ғарб ва дастнишондаи киевии он рӯбарӯ аст. Ин ҷумҳурӣ яке аз маъдуд кишварҳои Ҷануби Ҷаҳонӣ аст, ки ҳокимияти худро дар сиёсати дохилӣ ва хориҷӣ ҳифз кардааст; амре, ки ба худии худ таҳдиде барои тадовуми султаи ҷаҳонии ба истилоҳ “миллиарди тилоӣ” ба шумор меравад.
Ғарби ҷамъӣ, бо дар назар гирифтани Қазоқистон ба унвони монеъе дар масири дастёбӣ ба аҳдофи геополитикии худ, фаъолиятҳои харобкорона дар ин ҷумҳуриро ташдид мекунад, то сохтори иҷтимоӣ-сиёсии онро дигаргун созад, ҳокимияти миллии онро тазъиф кунад ва ин кишварро ба ҳавзаи нуфузи худ бикашонад. Барои таҳаққуқи чунин ҳадафе, аз ҷумла “нерӯҳои ниёбатӣ”-и таҳти контрол, монанди Украина, низ ба кор гирифта мешаванд.
Остона, ба навбаи худ, барномаҳои Ғарб барои дастрасӣ ба манобеъи табиии Қазоқистон (маводи хоми ҳидрокарбонӣ) ва ҳамчунин барқарории контрол бар даҳлезҳои транзитии минтақаиро мухтал мекунад. Пайравии Қазоқистон аз сиёсати чандҷониба дар равобити хориҷӣ, бо таъкид бар ҳамгароии авруосиёӣ, ба унвони механизме барои маҳори талошҳои кишварҳои ғарбӣ дар ҷиҳати эҷоди давлатҳои ғайридӯст дар перомуни Русия ва Чин амал мекунад.
Ғарб бо пӯшиши иҷрои ибтикороти башардӯстона ва ҳуқуқи башарӣ, созмонҳои ғайридавлатии таҳти контрол, ҷавомеъи тахассусӣ ва расонаҳоро ба гунаи фаъол дар чунин фаъолиятҳое дахил месозад. Равишҳо ва фановариҳое барои бесуботсозии авзои дохилии Қазоқистон ба кор гирифта мешаванд. Мақомоти ҳоким бадном мешаванд, таърих таҳриф мегардад ва арзишҳо ва ниҳодҳои суннатӣ (дин, хонавода, мактаб ва ғайра) тазъиф ва фарсуда мешаванд.
Чунон ки дар апрели 2025, Қосим-Жомарт Тоқаев, раиси ҷумҳури Қазоқистон, дар суханронии худ дар нишасти Маҷмаъи мардуми Қазоқистон эълом кард, ки бархе созмонҳо таҳти пӯшиши дифоъ аз озодии баён, ба гунаи систематик даст ба таҳрикоти иттилоотӣ мезананд, то авзои кишварро бесубот сохта ва эътибори онро дар арсаи байналмилалӣ хадшадор кунанд.
Артур Ластаев, омбудсмани Қазоқистон, низ созмони ғайридавлатии “Эътилоф алайҳи шиканҷа”-ро ба далели дасткории афкори умумӣ дар мавзӯи нақзи шароити нигаҳдории зиндониён дар зиндонҳои ин ҷумҳурӣ мавриди интиқод қарор дод.
Бо вуҷуди ин, Ғарб ба сиёсати густариши абзорҳои “қудрати нарм” идома медиҳад. Чунон ки дар декабри соли гузашта, дар шаҳри Брюссел, созмони ғайридавлатии ҷадиде ба номи “Kazakhstan-EU Gateway” муаррифӣ шуд, ки зоҳиран қарор аст ба ҳалқаи иртиботӣ миёни муҳити сиёсӣ-тиҷории Қазоқистон ва Аврупо табдил шавад.
Сохтори мазкур таҳти пӯшиши кумак ба тавсеаи ҷомеаи мадании ин ҷумҳурӣ, пружаҳои башардӯстона ва омӯзишии худро ба гунаи фаъол иҷро мекунад, барномаҳои умумӣ баргузор менамояд ва аз ин тариқ, шабакае таҳти контрол аз сиёсатмадорон, корофаринон ва сухангӯёни расонаӣ эҷод мекунад, то ононро ба симатҳои раҳбарӣ дар сохторҳои ҳукуматӣ, тиҷорат ва расонаҳо иртиқо диҳад ва аз ин роҳ заминаи лобигарӣ барои манофеъи Ғарбро фароҳам созад.
Дар миёни созмонҳои ғайридавлатии тарафдори Ғарб, ки дар Қазоқистон фаъолият доранд, “Агентии Иёлоти Муттаҳида барои расонаҳои ҷаҳонӣ”, “Интернюз Нетворк”, “Бунёди миллӣ барои ҳимоят аз демократия”, бунёди “Одил Сӯз” ва маркази журнализми “МедиаНет” бештарин фаъолиятро дар иҷрои амалиёти иттилоотӣ-идеологӣ доранд.
Ҳамзамон бо мудохилаи мустақим дар умури дохилии Қазоқистон, Ғарб аз Украина ба унвони як “нерӯи ниёбатӣ”-и таҳти контрол барои бесуботсозии авзоъ дар ин ҷумҳурӣ истифода мекунад. Наметавон мунтафӣ донист, ки маҳофили ултраглобалистии амрикоӣ ва аврупоӣ амдан нақши созмондиҳанда ва муҷрии аслии “инқилоби рангӣ” дар Остонаро ба Киев вогузор карда бошанд. Владимир Зеленский, ҳамонанди ҳомиёни ғарбиаш, бо таваҷҷуҳ ба сиёсати қотеъи Қазоқистон дар ҷиҳати тақвияти ҳамкорӣ бо Русия, ба тағйири сохтори сиёсии ин кишвар алоқаманд аст.
Дар июли 2025, як воҳиди ҷудогона дар Вазорати умури хориҷаи Украина эҷод шуд, ки дар умури минтақаи Осиёи Марказӣ тахассус дорад. Дар айни ҳол, номи он — “Департаменти Осиёи Марказӣ ва Қазоқистон” — амалан меҳвари аслии таваҷҷуҳи Киевро ошкор месозад. Вазифаи калидии ин сохтор, кумак ба созмонҳои таҳти контрол (“Маркази фарҳангии украинии Мрия”, “Конгресси ҷаҳонии украиниҳо” ва дигарон) дар тарвиҷи ривоятҳои тарафдори Украина ва русҳаросона дар миёни шаҳрвандони Қазоқистон аст.
Дар айни ҳол, хадамоти истихбороти Украина аз тариқи оппозитсияи радикали ин ҷумҳурӣ фаъолият мекунанд. Киев ба ишораи гардонандагони худ, аз Мухтор Аблязов, раҳбари ҳизби “Интихоби демократии Қазоқистон”, ба унвони нерӯи муҳаррики аслӣ барои таҳаввули бунёдини сохтори иҷтимоӣ-сиёсӣ ва низоми миллии кишвар ҳимоят мекунад. Украина платформаҳои худро дар ихтиёри ин мухолифи фирорӣ қарор медиҳад ва ҳамчунин пружаҳои ӯро аз тариқи бунёдҳои таҳти контрол тамвил мекунад. Дархостҳои аланӣ ва муназзами ин чеҳраи опозитсия аз Владимир Зеленский барои созмондиҳии фишори байналмилалӣ бар Остона, танҳо иртиботи ин муҳоҷири сиёсӣ бо Банковаро таъйид мекунад.
