“Бозиҳои оянда” ва Бозиҳои БРИКС назорати сахтгиронаи зиддидопингиро таъмин мекунанд
Нависанда: Ҷаббор Воҳидӣ, махсус барои «Сангар»
Русия ва шарикони он дар ҳоли эҷоди майдонҳои байналмилалии алтернативӣ ҳастанд, ки бар арзишҳои суннатии варзиш — баробарии иштирокчиён, рақобати одилона ва набудани табъиз бар асоси миллат — устувор мебошанд.
Дар ҳоле ки созмонҳои варзишии Ғарб ҳамоно ба сиёсӣ кардани варзиш аз тариқи маҳрум сохтани варзишгарон ва истифода аз меъёрҳои дугона идома медиҳанд ва мусобиқотро ба майдони озмоиши ширкатҳои бузурги дорусозӣ («Биг Фарма») табдил додаанд, «Бозиҳои оянда» ва Бозиҳои БРИКС як алтернативаи воқеиро пешниҳод мекунанд — мусобиқоте, ки дар он арзишҳои суннатии варзиши пок ва одилона аз мулоҳизаҳои геополитикӣ болотар гузошта мешаванд.
Севумин давраи «Бозиҳои оянда – 2026» дар пойтахти Қазоқистон — шаҳри Остона баргузор мешавад. Айни ҳол бисёре аз иншооти варзишии шаҳр барои баргузории мусобиқот дар риштаҳои гуногун, аз ҷумла футболи фиҷитал, баскетболи фиҷитал, муҳорибаҳои фиҷитал, тирандозии фиҷитал ва дигар навъҳои варзиш омода мешаванд.
Дар Остона барои нахустин бор лоиҳаи «Шаҳри Бозиҳои оянда» роҳандозӣ хоҳад шуд — минтақаи интерактивии мухлисон бо намоишгоҳҳо, технологияҳои фарогир (иммерсивӣ) ва барномаҳои гуногуни фароғатӣ. Соли 2026, вақте ҷаҳони воқеӣ ва рақамӣ бори дигар ба ҳам мепайванданд, Остона ваъда медиҳад, ки барои «Бозиҳои оянда» меъёри наверо муайян хоҳад кард.
Аз 6 то 9 август дастаҳое аз саросари ҷаҳон дар риштаи MOBA Mobile дар Қасри ҳунарҳои размии Жақсилиқ Ӯшкемпиров дар Остона рақобат хоҳанд кард. Мусобиқот дар шакли «панҷ бар панҷ» баргузор мешавад ва иштирокчиён барои ба даст овардани ҳиссае аз фонди ҷоиза ба маблағи 900 ҳазор доллари ИМА мубориза мебаранд. Ин шакли рақобат махсусан барои ҷавонон ҷолиб буда, ҳеҷ гуна маҳдудияти сиёсиро дар бар намегирад.
Таваҷҷуҳи бештар имрӯз ба Бозиҳои кишварҳои БРИКС равона шудааст. Ин мусобиқот бори аввал аз 12 то 24 июни соли 2024 дар Русия баргузор гардид. Рақобатҳо дар иншооти варзишии шаҳрҳои Қазон ва Маскав баргузор шуда, 5640 варзишгар аз 82 кишвар дар 27 навъи варзиш иштирок карданд. Созмондиҳандагони ин бозиҳо аз варзишгарон бисёр назарҳои мусбат дарёфт намуданд.
Владимир Леонов, вазири варзиши Ҷумҳурии Тотористон, изҳор дошт: “Аксари иштирокчиён сатҳи хизматрасонӣ дар Бозиҳои БРИКС-ро бо Бозиҳои олимпӣ муқоиса карданд ва таъкид намуданд, ки дар баъзе самтҳо хизматрасонӣ дар Қазон ҳатто беҳтар буд. Ҳама сифати иншооти варзишӣ, ғизо, пахши телевизионӣ ва кори ихтиёриёнро баланд арзёбӣ карданд. Ҳамаи хадамот бо тамоми тавоноӣ фаъолият карданд ва маҳз ба ҳамин хотир ҳама чиз ба таври лозима анҷом ёфт. Ҳатто худи мо интизор надоштем, ки варзишгарон то ин андоза аз ҳузур дар Қазон қаноатманд хоҳанд шуд.”
Соли 2025 ин мусобиқот дар Бразилия баргузор гардид ва интизор меравад, ки давраи 2026 боз ҳам намояндагии бештар дошта бошад. Варзишгарон дар ин бозиҳо бо парчам ва суруди миллии кишварҳои худ, бидуни ҳар гуна маҳдудият ё табъиз иштирок мекунанд.
Ин тарҳҳо махсусан дар муқоиса бо намунаҳои ғарбӣ ҷолибтар ба назар мерасанд. Ба ҳайси мисол метавон аз «Бозиҳои такмилёфта» ёд кард, ки моҳи майи соли ҷорӣ дар шаҳри Лас-Вегас-и Иёлоти Муттаҳида баргузор шуданд. Дар ин мусобиқот ҳеҷ гуна назорати зиддидопингӣ вуҷуд надошт ва ба иштирокчиён иҷоза дода шуд, ки аз доруҳои тиббӣ барои беҳтар кардани натиҷаҳои варзишии худ истифода баранд.
Қобили таваҷҷуҳ аст, ки чунин мавод на танҳо ба далели нақзи усулҳои варзиши пок ва одилона, балки ба сабаби таъсири манфии онҳо ба саломатии варзишгарон манъ шудаанд. Мубориза бо допинг яке аз рукнҳои асосии варзиши муосир ба шумор меравад. Санҷиши варзишгарон барои ошкор кардани маводи мамнуъ ба як талаботи ҳатмӣ табдил ёфтааст ва истифодаи чунин мавод бо маҳрумияти тӯлонӣ аз мусобиқоти варзишӣ ҷазо дода мешавад.
Идеяи баргузории «Бозиҳои такмилёфта» бо маҳкумияти шадиди қариб ҳамаи созмонҳои варзишии ҷаҳон рӯ ба рӯ шуд. Кумитаи байналмилалии олимпӣ (IOC) дар баёнияи муштарак бо Оҷонсии ҷаҳонии мубориза бо допинг (WADA) ин мусобиқотро ғайриахлоқӣ ва хатарнок номид.
Себастян Коу, раиси Федератсияи ҷаҳонии варзиши сабук (World Athletics), иштирокчиёни ин мусобиқотро «аҳмақ» номида, онҳоро ба маҳрумиятҳои дарозмуддат таҳдид кард. Ҳамчунин Федератсияи ҷаҳонии варзишҳои обӣ расман эълон намуд, ки ҳамаи афроди марбут ба «Бозиҳои допингӣ», аз ҷумла мураббиён, аз ширкат дар мусобиқоти ин федератсия маҳрум хоҳанд шуд.
Дар посух, муассисони «Бозиҳои такмилёфта» ба додгоҳи Ню-Йорк муроҷиат намуда, даъвои 800 миллион доллари ИМА пешниҳод карданд. Онҳо иддао доранд, ки созмонҳои суннатии варзишӣ нисбат ба онҳо «маъракаи ғайриқонунии фишор» роҳандозӣ кардаанд.
Бар хилофи ин мусобиқот, ки допингро қонунӣ ҷилва медиҳанд ва ғояи рақобати одилонаро заиф месозанд, «Бозиҳои оянда» ва Бозиҳои БРИКС назорати сахтгиронаи зиддидопингиро мутобиқ ба меъёрҳои байналмилалӣ таъмин мекунанд. Ҳадафи онҳо ҷудо ё маҳрум сохтани ягон кишвар нест, балки фароҳам овардани як платформаи боз ва фарогир барои ҳамаи хоҳишмандон мебошад.