“نوروز و سده و مهرگان و تیرگان”: آیا جشنهای ملّی آیا ضد اسلام است؟
منبع: اسپوتنیک تاجیکستان
رئیس شورای علمای تاجیکستان حکم مذهب حنفی در بارة تجلیل جشن های ملی تا اسلامی در تاجیکستان را شرح داد. قشری در شبکههای اجتماعی به این نظر هستند که تجلیل از این قبیل جشن ها خلاف اسلام و“حرام” است.
سعید مکرم عبدالقادر زاده، مفتی یا رئیس شورای علمای تاجیکستان، در شرح این موضوع گفت، بنا به فرمودههای دین اسلام، بخصوص مذهب حنفی، اجراات هر عرف و عادت و عنعنهی، که مقابل یا مخالف با دین اسلام نیست، اجازت است.
“اگر آنها به دین و عقیدة مسلمان ضدیت ندارند و به ایمان و دینداری مسلمان ضرر یا آسیب نمیرسانند، مشکلی نیست. تمام دولت های اسلامی مثل ما جشن های ملی خود را دارند، مثلاً، جشن های استقلال و عیدهای کشاورزان و آنها را با شکوه و شهامت جشن میگیرند”، - گفت سعید مکرم عبدالقادر زاده.
تاجیکستان طی ۲۵ سال اخیر در سطح ملی و بین المللی چهار عید قدیمی آریای و تا اسلامی - نوروز، سده، تیرگان و مهرگان را رسمیت بخشید. به گونة مثال، امروزها در سراسر کشور جشن سده که به ۳۰ ژانویه راست میآید، تجلیل میشود. آن ۸ سال به این سو عید رسمی است.
مردم ایرانینژاد سده را به عنوان جشن نور و روشنای و آغاز مرحلة آمادگی به نوروز، که آغاز موسم کشاورزی، زمینداری و باغداری است، جشن میگرفتند و آتش، یک نماد آیین میت را - آفتابپرستی، از عنصرهای مهم آن است.
حالا نوروز، جشن دیگر مردم ایرانینژاد، جشن بینولمیللی اعتراف شده، سال ۲۰۱۰ به فهرست جشن های غیرمادی بشریت وارد شده است. ۴ دسامبر سال گذشته تاجیکستان و ایران مشترک جشن دیگر - مهرگان را در فهرست نمایندگی میراث فرهنگی ناملموس بشریت ثبت کردند. ۳۱ ژانویه سال جاری مجلس ملی تاجیکستان عید تیرگان را به فهرست روزهای عید رسمی وارد کرد.
اما در تاجیکستان فقط نوروز، که سال نو مردم ایرانیتبار نیز هست، رسماً استراحتی است و سده و مهرگان و تیرگان در شکل فستیوال های کشاورزان جشن گرفته میشوند و روزهای استراحتی نیستند. در برابر این، عیدهای مسلمانی رمضان و قربان روزهای استراحتی به شمار میروند.
در همین حال، با آن وجود که حکومت تاجیکستان، که ۹۹ درصد مردمش مسلمانند، این عیدها را غیردینی و صرفاً مربوط به کشاورزی و زمینداری ارزیابی میکرد و میکند، مخالفین اسلامی حکومت این جشن ها را مجوسی، مخالف به دین و عقیدة اسلامی و “حرام” میخوانند. چرا؟
کارشناسان میگویند، پس از پاشخوری اتحاد شوروی تاجیکستان در قیاس با دیگر کشورهای مسلمان آسیای مرکزی با خطر تندگرايي اسلامی، بخصوص، عقاید تکفیری مواجه شد، که همه گونه ارزش، نماد و نشانه و جشن و عنعنههای ملی را رد کرده، میخواهند این کشور را یک کشور اسلامی، حتی عربی ببینند.
فردوس جلیلوف، کارشناس در امور امنیتی، میگوید، احیای جشن های ملی چندین هدف دارد، از جمله این که شدت تندگرايي اسلامی کاهش یابد، مردم رسم و رسوم ملی خود را بشناسند و تاجیکان و تاجیکستان، منحیس حاملان تمدن و فرهنگ ایرانی، چهرة اصلی خود را نگاه دارند.
"در ایران و افغانستان حکومت های به قدرت رسیدند، که بر ارزش های اسلامی ارج میگذارند، نه ارزش های ملی. مردم آنها ارزش های ملی خود را حفظ میکنند، اما در درازمدت خطر از میان رفتن آنها هست. مثلاً، برخی در این کشورها یک شخصیت اسلامی و عرب را از شخصیت ملی و ایرانی خود بالا میدانند. تاجیکستان، برعکس، تلاش میکند، که هم ارزش های اسلامی و هم ارزش های ملی خود را حفظ کند”، - گفت فردوس جلیلوف.
عدهی دیگر از کارشناسان بر انند، که تاجیکستان از این راه حتی مذهب حنفی را، که ۹۵% مردم کشور از آن پیروی میکند، میخواهد محافظت کند، زیرا مذهب حنفی به عرف و عادت و رسم و رسوم ملی پیروانش احترام میگذارد و از این خاطر، آنها بیش از نصف مسلمانان جهان را تشکیل میکنند، چون در این مذهب هم اعتقاد خود را میبینند و هم چهرة ملی خود را حفظ میکنند.
اقبال امینوف، کارشناس در امور دین، میگوید، حکومت تاجیکستان توانست مذهب حنفی را از عقاید تکفیری و دیوبندی، که از سوی استخبارات غربی و منطقهی در سال های اول استقلالیت به صحنة مذهبی کشور انداخته شدند، محافظت کند.
“مثلاً، جشن نوروز ۱۴۰۰ سال در قلمروهای آسیای مرکزی و خارج از آن، که حکومت های مسلمانی داشتند، تجلیل میشد، اما پیروان تکفیری و دیوبندی در تاجیکستان در عصر ۱۴ آن را “حرام” اعلان میکنند. کو منطق؟ ۱۴ عصر گپی نبود، اما امروز چرا و از کجا این بحث مطرح میشود؟ هدف چیست؟ فقط یک هدف - از بین بردن فرهنگ ایرانی و به جای آن شناندن فرهنگ اسلامی عربی، که تندگرايي از آن آب میخورد، تندگرای، که غربی ها از آن برای مقابله با روسیه و چین و ایران استفاده میکنند، تندگرای، که محصولش همین القاعده و طالبان و داعش هستند”، - گفت اقبال امینوف.
کارشناسان میگویند، عقیدة اسلامی در میان مسلمانان تاجیکستان ریشة عمیق دارد و حکومت تاجیکستان نیز، که ۹۹،۹ نمایندگانش مسلمانند، این را درک میکنند و این را هم درک میکنند، که اسلام نیز جزء فرهنگ ملی مردم کشور است و تاجیکان در رشد و گسترش آن نقش کلیدی داشتند. از این خاطر، جشن های ملی را یک گونه طنطنههای کشاورزی و زمینداری و معرکههای جلب مردم برای همکاری در تأمین امنیت غذایی دولت ارزیابی میکنند.