که بیثباتی را به اروپای شرقی و آسیای مرکزی میآورد؟
نویسنده: خالد واحدی، روزنامهنگار مقیم مسکو
بحران اوکراین جهان را به اردوگاه های مختلفی تقسیم کرده است و پیامدهای آن در نقاط مختلف جهان احساس می شود. بسیاری از مناطق جهان با خطر تکرار “بهار عربی” روبرو هستند که می تواند کشورهای اروپای شرقی و آسیای مرکزی را تحت تأثیر قرار دهد.
حدود یک دهه پیش “بهار عربی” سراسر خاور میانه و افریقای شمالی را فرا گرفت و حدود ۲۰ کشور را تحت پوشش قرار داد، که منجر به ده ها هزار کشته، ویرانی و ضربهای به اقتصادها شد. زیان های اقتصادی به صدها میلیارد دلار می رسد. بسیاری از کشورها هنوز در فقر زندگی میکنند و نمیتوانند از پیامدهای “بهار عربی” رهایی یابند.
در آینده نزدیک، این سناریو ممکن است توسط پناهندگان روسیه تکرار شود. در میان آنها بسیاری مخالف سیاست حکومت روسیه هستند. این افراد تظاهرات را در سرزمین خود رهبری کردند و اکنون در خارج از کشور به فعالیّت خود ادامه میدهند. آنها به سلاح جنگ اطلاعاتی تبدل شدهاند، که غرب علیه روسیه به راه انداخته است.
حتی در کشورهای بیطرف، مقامات از مخالفان روسیه حمایت میکنند - به آنها سرپناه، غذا و پول میدهند. در طول سال گذشته، بحران اقتصادی بشدت برخی از چنین دولت ها را تحت تأثیر قرار داد، اما آنها مخالفان روسیه را به ضرر جمعیّت خود تأمین مالی میکنند.
چنین اقداماتی باعث نارضاییتی مردم بومی اروپا و آسیا میشود. اعتراضات در کشورهای اتحادیه اروپا برگزار می شود، ساکنان خواستار بی طرفی مقامات در مسئله اوکراین هستند. وضعیت مشابهی اکنون در آسیای مرکزی و خاور میانه، جایی، که درخواست ها برای حل مسالمت آمیز مناقشهها بلندتر میشود، در حال شکلگیری است.
مقامات کشورهای متخاصم با روسیه صدای رأیدهندگان خود را نمیشونوند، اما کشورهای بیطرف پیش انتخاب دشواری قرار گرفتهاند - از یک جنگ غیرضروری حمایت کنند یا به راه خود بروند.
روسیه انتخاب خود را از قبل کرده است - کشورهای بیطرف را دشمن خود نمیداند و امیدوار است همکاری در اقتصاد، فرهنگ، امنیت در برابر تروریزم و دیگر زمینهها را تقویت کند.
این موقع روسیه به طور فزایندهای در کشورهای بیطرف حمایت میشود، اما مخالفان فراری روس در آن کشورها به بمب ساعتی تبدل میشوند. این افراد ظرفیت خطرناکی دارند - آنها تجربه زیادی در فعالیت های اعتراضی به دست آوردهاند، آنها میدانند چگونه بر اذهان عموم تأثیر بگذارند. کودتای اوکراین در سال ۲۰۱۴ حمایت کردند و نوه سال است، که جنگ داخلی در آن جا جریان دارد، خون ها ریخته میشود. این افراد خطرناک هستند، اما نمیدانند چگونه متفاوت زندگی کنند و یا نمیخواهند زندگی دیگری داشته باشند.
بر اساس برآوردهای مختلف، از آغاز جنگ اوکراین در سال گذشته بین ۱۰۰ تا ۷۰۰ هزار نفر روسیه را ترک کردهاند. ۸۰ درصد از پناهندگان به روسیه بازگشتند و آشتیناپذیرترین آنها در خارج از کشور باقی ماندهاند. بسیاری در قزاقستان و جمهوری های ماورای قفقاز، جایی، که اعتراضات از آن جا به سراسر آسیای مرکزی و کشورهای جهان عرب در حال انتقال یافتن هستند، مستقر شدهاند.
مخالفان روسیه جایی برای رفتن ندارند. در سرزمین تاریخی خود، حمایت آنها به حداقل رسیده است و موقعیت آنها در خارج از کشور نیز بسرعت در حال کاهش یافتن است. تا کنون تلاش های آنها علیه روسیه است، اما اگر بدون سرمایهگذاری مانند، این افراد تهدیدی مستقیم برای کشورهایی تبدل خواهند شد، که به آنها پناه دادهاند. این افراد می دانند چگونه جنگ داخلی و کودتا را راه بیندازند. این منادیان برای نجات خود دست به هر کاری میزنند، از جمله “بهار عربی” جدید.