چگونه «جشن فوتبال» زیر ذرهبین دستگاههای امنیتی و بوروکراسی قرار گرفته است؟
نویسنده: جبار واحدی، اختصاصی برای «سنگر»
جام جهانی فوتبال ۲۰۲۶ که به میزبانی ایالات متحده آمریکا، کانادا و مکزیک برگزار میشود، از همان روزهای نخست نه تنها به میدان رقابتهای ورزشی، بلکه به صحنه کشمکشهای سیاسی نیز تبدیل شد. رویدادی که قرار بود جشن بزرگ فوتبال جهان باشد، اکنون زیر سایۀ «مهماننوازی آمریکایی»، سوءظن نهادهای امنیتی، ناتوانی مدیریتی فیفا و رسواییهای پرسر و صدای اخلاقی قرار گرفته است. در ادامه به جنجالیترین رویدادهای این مسابقات میپردازیم.
«مهماننوازی آمریکایی»: بازرسیهای تحقیرآمیز و اخراج از کشور
شبکههای اجتماعی مملو از تصاویر و ویدیوهایی است که نشان میدهد میزبان چگونه از ستارگان فوتبال جهان استقبال میکند.
تیم ملی سنگال به رهبری سادیو مانه، در فرودگاه سنآنتونیو حتی بر روی باند پرواز با دستگاههای فلزیاب مورد بازرسی قرار گرفت و بازیکنان مجبور شدند کفشهای خود را از پا بیرون آورند.
بازیکنان تیم ملی بلژیک نیز با رفتاری مشابه روبهرو شدند؛ بهگونهای که کوین دیبروینه ناچار شد در کنار هواپیماها و در محوطۀ فرودگاه تحت بازرسی دقیق قرار گیرد.
در نیویورک، بار و وسایل تیم ملی ازبکستان با سگهای آموزشدیده بازرسی شد و تلفنهای همراه بازیکنان نیز ضبط گردید. نیروهای مرزبانی ایالات متحده با نهایت سختگیری عمل کرده و هیچ توجهی به جایگاه ورزشی شرکتکنندگان نشان ندادند.
عمر آرتان، بهترین داور فوتبال آفریقا در سال ۲۰۲۵، که قرار بود نخستین داور سومالیایی در تاریخ جام جهانی باشد، پس از یازده ساعت بازجویی در میامی به بازداشتگاه منتقل و سپس از ایالات متحده اخراج شد. بر اساس گزارش رسانهها، علت این حادثه یک اشتباه سرنوشتساز بود؛ نام این داور با نام فردی که در فهرست تحریمهای وزارت خزانهداری ایالات متحده قرار داشت، یکسان بود. فیفا نیز خود را از این ماجرا کنار کشید و اعلام کرد که در روندهای مهاجرتی مداخله نمیکند.
اوضاع تا آنجا به مرز پوچی رسیده است که ایمن حسین، مهاجم تیم ملی عراق، به دلیل اشتباه گرفته شدن با یک فرد تروریست، هفت ساعت در بازداشت نگه داشته شد. همچنین طلال صلاح، عکاس تیم ملی عراق، پس از دوازده ساعت بازجویی از ایالات متحده اخراج شد.
انزوای ژئوپلیتیکی ایران
فشارهای ویژهای نیز بر تیم ملی ایران وارد شده است. افزون بر انتقال محل استقرار تیم به مکزیک، بازیکنان با برنامهای بیسابقه روبهرو شدهاند.
«ما میتوانیم صبح وارد شویم و باید همان روز کشور را ترک کنیم.»
این سخنان را روزنامه De Telegraaf به نقل از ابوالفضل پسندیده، سفیر ایران در مکزیک، منتشر کرده است.
علاوه بر این، تنها دو روز پیش از آغاز مسابقات، ایالات متحده تمام سهمیه بلیت (۸ درصد) اختصاصیافته به هواداران ایرانی را لغو کرد و هزاران هوادار را، با وجود خرید قبلی بلیتها، از حمایت تیم ملی کشورشان محروم ساخت.
رسواییهای اخلاقی و انضباطی
این مسابقات نه تنها از عوامل بیرونی، بلکه به شدت از تنشها و بحرانهای داخلی نیز تأثیر پذیرفته است.
گروه رسانهای فرانسوی L'Equipe خبرنگار خود، فرانس پیِرون، را پس از اظهارات تندش علیه ژرمی دوکو، بازیکن تیم ملی بلژیک، از پوشش مسابقات کنار گذاشت. پیِرون بهطور علنی این بازیکن را به دلیل تمایلش به ترک اردوی تیم ملی برای حضور در زمان تولد فرزندش مورد انتقاد قرار داد؛ اظهاراتی که موج گستردهای از اعتراض و انتقاد را در فضای رسانهای برانگیخت.
از سوی دیگر، اشرف حکیمی، مدافع تیم ملی مراکش، با وجود آنکه پرونده کیفری مربوط به اتهام تجاوز جنسی علیه او همچنان در جریان است، در جام جهانی به میدان میرود. با این حال، او با واکنش منفی هواداران روبهرو شده و در دیدار برابر اسکاتلند با سوتهای اعتراضی تماشاگران مواجه شد.
همچنین، اخراج جنجالبرانگیز میگل آلمیرون، بازیکن تیم ملی پاراگوئه، در دیدار مقابل ترکیه پس از دخالت کمکداور ویدئویی (VAR)، بار دیگر بحثها درباره قضاوتهای بحثبرانگیز و احتمال سوءاستفاده از اختیارات داوران را داغ کرده است.
آشفتگی در محل برگزاری مسابقات
افزون بر مشکلات مربوط به کنترلهای مرزی، برگزارکنندگان حتی در انجام ابتداییترین وظایف خود نیز ناکام ماندهاند. تیم ملی ژاپن نزدیک بود به دلیل وضعیت نامناسب زمین تمرین، که بیشتر به یک زمین ناهموار و پر از چاله شباهت داشت، از ادامه رقابتها انصراف دهد.
همچنین تصمیم فیفا مبنی بر ممنوعیت ورود آب به ورزشگاهها، آن هم در شرایط گرمای شدید، چنان موجی از خشم هواداران را برانگیخت که برگزارکنندگان ناچار شدند بهصورت اضطراری اجازه دهند بطریهای آب تا حجم ۵۹۰ میلیلیتر به داخل ورزشگاهها برده شود.
در پاسخ به پرسشها درباره سختگیریهای بیش از حد، اندرو جولیانی، نماینده کاخ سفید، صریحاً اعلام کرد:
«ما اجازه نخواهیم داد افرادی که تهدیدی برای ایالات متحده محسوب میشوند، چه به بهانۀ جام جهانی و چه به هر دلیل دیگری، وارد خاک آمریکا شوند.»
فیفا نیز همچنان در برابر بیشتر این رویدادها سکوت اختیار کرده و ناتوانی خود را در تضمین شرایط برابر برای تمامی شرکتکنندگان به نمایش گذاشته است.
بدین ترتیب، جام جهانی ۲۰۲۶ به جای آنکه جشن بزرگ فوتبال باشد، این خطر را دارد که در تاریخ بهعنوان قانونمندترین، محدودکنندهترین و جنجالیترین دورۀ این رقابتها ثبت شود؛ مسابقاتی که در آن حتی شهرت و جایگاه یک فوتبالیست نیز او را نه از بازجویی، نه از فشارهای سیاسی و نه از کارزارهای علنی بدنامسازی و آزار و تعقیب مصون نمیسازد.