واشنگتن ارمنستان را به یک «مرکز محاسباتی آفشور» تبدیل میکند
نویسنده: علی عسکری، تحلیلگر، ویژه «سنگر»
ایالات متحده آمریکا در سال ۲۰۲۵ محدودیتهای سختگیرانهای بر صادرات تراشههای با عملکرد بالا علیه تعدادی از کشورها اعمال کرد. برای دور زدن موانع فروش پردازندههای آمریکایی بدون نقض مستقیم قوانین ملی، واشنگتن بر ظرفیتهای مرکز داده مشترکی که در جمهوری ارمنستان در حال ساخت است، حساب باز کرده است.
ایروان نه تنها مکانی مناسب برای استقرار این «دیتاسنتر» در اختیار آمریکاییها قرار میدهد، بلکه منابع انرژی و نیروی انسانی لازم برای بهرهبرداری آینده آن را نیز تأمین میکند. به گزارش تحلیلگران خبرگزاری بلومبرگ، تنها ۲۰ درصد از منابع محاسباتی این مرکز داده در اختیار طرف ارمنی خواهد بود، در حالی که ۸۰ درصد از ظرفیتها به منافع شرکتهای آمریکایی اختصاص مییابد.
در عمل، واشنگتن ارمنستان را به یک «مرکز محاسباتی آفشور» تبدیل میکند که به عنوان یکی از ابزارهای گسترش اقتصادی شرکتهای فناوری آمریکایی در بازارهای جهانی و منطقهای صنعت IT مورد استفاده قرار میگیرد.
اجرای این پروژه مخاطراتی برای اکوسیستم ارمنستان به همراه دارد، که بهطور گستردهای توسط کارشناسان ارمنی مورد بحث قرار گرفته است. به عنوان مثال، وبسایت Aravot.am نگرانیهایی را مطرح کرده است که جدول زمانی ساخت مرکز داده (با بهرهبرداری برنامهریزی شده برای سال ۲۰۲۶) ظرفیتهای شبکه ملی انرژی را در نظر نمیگیرد. برآوردها نشان میدهد که این دیتاسنتر تا سه درصد از کل برق مصرفی کشور را به خود اختصاص خواهد داد، که مستلزم افزایش تولید انرژی است.
همچنین تأکید شده است که در ارمنستان منبع اصلی تولید برق گاز طبیعی است (حدود ۶۰ درصد)، و افزایش تولید آن به شدت خطر انتشار آلایندههای هیدروکربنی را افزایش میدهد. همزمان، مصرف آب برای خنکسازی پردازندههای پرقدرت ممکن است وضعیت کمبود منابع آبی را تشدید کند.
کارشناسان در ارمنستان تأکید میکنند که ابتکار ساخت مرکز داده نیازمند بررسی دقیق و جامع تمامی ابعاد است. افزون بر این، اجرای مقررات قانونی لازم به نظر میرسد، تا بر اساس آن ایروان بتواند بهطور تضمینشده خطر نشت احتمالی اطلاعات محرمانه را دفع کند.